Jakiś czas temu opisywałem jak na Debianie włączyć obsługę mechanizmu TRIM (realizowanego przez polecenie fstrim ) na podpiętych do komputera dyskach SSD. Problem w tym, że dyski SSD, z którymi będziemy wchodzić w interakcję, nie zawsze będą podłączane do dedykowanych portów SATA/mSATA. Jak zachowa się zatem nasz linux, gdy będziemy chcieli podłączyć po portu USB zewnętrzny dysk SSD? Przez zewnętrzny dysk USB nie mam na myśli dedykowanych zewnętrznych dysków USB, bo te raczej nie powinny sprawiać kłopotów. Chodzi mi bardziej o wewnętrzne dyski SSD (np. ze starego laptopa), które zamkniemy w dedykowanej obudowie USB, lub też będziemy taki dysk podłączać na krótko za pomocą adaptera USB-SATA. W takich przypadkach zwykle kernel linux'a nie odważy się włączyć wsparcia dla TRIM dla nośników SSD i tak właśnie się stało w przypadku mojego nowo zakupionego dysku od Goodram, a konkretnie jest to model SSDPR-CX400-02T-G2 , który to został podłączony do portu USB3 mojego Raspberry PI (i Debiana) przy pomocy kabelka USB-SATA (Unitek USB3.1 USB-A to 2.5" SATA6G). Przez kilka miesięcy dysk sprawował się bez zarzutu ale ostatnio przy próbie wgrania na niego danych (przez sieć), transfer spadł do dosłownie pojedynczych MiB/s. Poszukałem trochę informacji i okazało się, że dla tego typu nośników trzeba ręcznie włączyć TRIM, o ile będzie to w ogóle możliwe.

Z okazji zbliżającego się końca roku, postanowiłem nieco ogarnąć swojego Debiana, tj. postawić go na nowo. Jakby nie patrzeć 4 lata korzystania z tego linux'a z włączonymi gałęziami unstable i experimental sprawiło, że trochę syfu się nazbierało. Nie chciałem też czyścić całego kontenera LUKS czy samej struktury LVM z systemowymi voluminami logicznymi na starym dysku HDD, bo zainstalowany tam system zawsze może się do czegoś przydać, np. do odratowania tego nowego linux'a. Dlatego też postanowiłem zakupić niedrogi dysk SSD (MLC, używany) i to na nim postawić świeżego Debiana z wykorzystaniem narzędzia debootstrap. Sama instalacja linux'a na dysku SSD nie różni się zbytnio od instalacji na dysku HDD, za wyjątkiem skonfigurowania w takim systemie mechanizmu trim/discard. Standardowi użytkownicy linux'a nie muszą zbytnio nic robić, aby ten mechanizm został poprawnie skonfigurowany. Sprawa się nieco komplikuje, gdy wykorzystywany jest device-mapper, który mapuje fizyczne bloki urządzenia na te wirtualne, np. przy szyfrowaniu dysku z wykorzystaniem LUKS/dm-crypt, czy korzystaniu z voluminów logicznych LVM. Dlatego też postanowiłem przyjrzeć się nieco bliżej zagadnieniu konfiguracji mechanizmu trim/discard na dysku SSD w przypadku zaszyfrowanego systemu na bazie LUKS+LVM.

Zapewne każdy użytkownik linux'a tworzył na dysku HDD/SSD partycje sformatowane systemem plików EXT4. Prawdopodobnie też zastanawiało nas pytanie odnośnie ilości zajmowanego miejsca przez strukturę samego systemu plików, zwłaszcza w przypadku dysków o sporych rozmiarach (setki GiB, czy nawet kilka TiB). Jako, że musiałem ostatnio zmigrować kolekcję filmów ze strych dysków na jeden większy, który miał zostać podłączony pod Raspberry Pi z działającym Kodi na bazie LibreELEC, to przy okazji postanowiłem ten dysk sformatować w taki sposób, w jaki powinno się do tego zadania podchodzić wiedząc, że ma się do czynienia z dużym dyskiem, na którym będą przechowywane głównie duże pliki. Celem tego artykułu jest pokazanie jakie błędy przy tworzeniu systemu plików EXT4 można popełnić przez posiadanie niezbyt wystarczającej wiedzy z jego zakresu, oraz jak te błędy wyeliminować przed rozpoczęciem korzystania z tak nie do końca poprawnie przygotowanego do pracy dysku twardego

Ostatnimi czasy, z racji rozwoju technologicznego, mamy do dyspozycji coraz to szybsze komputery, co przekłada się w znacznym stopniu na prędkość wykonywania operacji przez ich systemy operacyjne. Obecnie przeciętnej klasy desktop czy laptop jest już wyposażony w 16G czy nawet 32G pamięci operacyjnej (w niedługim czasie nawet smartfony będą posiadać 12G RAM). Spada zatem zapotrzebowanie wykorzystania dysku twardego jako pamięci RAM. W linux używanie dysku twardego jako rozszerzenie pamięci operacyjnej było i jest w dalszym ciągu realizowane za sprawą przestrzeni wymiany SWAP. Ta przestrzeń wymiany może być zaimplementowana w postaci osobnej partycji dysku twardego albo też jako plik umieszczony w obrębie systemu plików, np. ext4. Część dystrybucji linux'a decyduję się na porzucenie partycji wymiany na rzecz pliku SWAP. Czy taki krok jest uzasadniony i czy korzystając aktualnie z partycji wymiany powinniśmy zmigrować na plik SWAP?

Przeglądając dzisiaj rano logi systemowe wpadł mi w oczy komunikat, którego treść brzmiała mniej więcej tak: e2scrub Volume group "wd_blue_label" has insufficient free space (0 extents): 64 required , po którym z kolei można zanotować e2scrub snapshot FAILED, will not check! oraz Failed to start Online ext4 Metadata Check for /media/Debian . Oczywiście ten punkt montowania to nazwa partycji odnosząca się do jednego z dysków logicznych struktury LVM. Skąd się te błędy wzięły? Przecież jeszcze do niedawna (przez ostatnich parę lat) wszystko z moim linux'em rezydującym na dysku (LUKS+LVM) było w porządku, a teraz nagle takie bardzo niepokojące błędy. Czym jest w ogóle ten e2scrub i czym jest ten cały Online ext4 Metadata Check , który najwyraźniej ma coś wspólnego ze sprawdzaniem systemu plików voluminów logicznych w locie? No i najważniejsze chyba pytanie -- czemu to nie działa jak należy?

Dzisiaj system plików jednej z partycji mojego głównego dysku uległ awarii z niewiadomych przyczyn. Dałbym sobie nawet głowę uciąć, że wszystkie partycje zostały poprawnie odmontowane podczas wyłączania maszyny. Niemniej jednak, z jakiegoś powodu podczas startu systemu, ten wyrzuca szereg komunikatów dotyczących głównego systemu plików, tj. / . Sam komunikat brzmi mniej więcej tak: UNEXPECTED INCONSISTENCY; RUN fsck MANUALLY . Oznacza to, że błędy w systemie plików nie są łatwe do naprawy i wymagana jest nasza ingerencja w ten proces. Przy sprawdzaniu systemu plików w poszukiwaniu błędów przy pomocy fsck.ext4 można było dostrzec min. taką wiadomość: Inode 556975 has corrupt extent header . Co ona tak naprawdę oznacza i czy damy radę wybrnąć z tej sytuacji bez szwanku?

Systemy plików, które wykorzystujemy na partycjach swoich dysków, zawierają metadane opisujące pliki. Domyślnym systemem plików w większości linux'ów (do nich zalicza się też debian) jest EXT4. Gdy listujemy pliki przy pomocy narzędzia ls , jesteśmy w stanie uzyskać szereg informacji opisujących konkretny plik. Mamy tam min. czas ostatniej modyfikacji i-węzła (i-node), czyli tzw. ctime . Narzędzia takie jak stat są w stanie podać również inne czasy, tj. atime (ostatni czas dostępu do pliku) oraz mtime (ostatni czas modyfikacji pliku). Jednak żaden z tych powyższych nie przekłada się na czas utworzenia pliku. Co prawda, po stworzeniu pliku, wszystkie te czasy są ze sobą zsynchronizowane ale po przeprowadzeniu szeregu różnych operacji na tym pliku, problematyczne może być ustalenie pierwotnej daty jego utworzenia. Celem tego artykułu jest pokazanie, jak przy pomocy debugfs uzyskać czas utworzenia dowolnie wskazanego pliku w systemie plików EXT4.

Każdy system plików opiera się na blokach danych. Standardowo taki blok w systemie plików EXT4 ma 4 KiB (8 x 512 bajtów). Za każdym razem, gdy tworzymy jakiś plik na dysku, alokowana jest pewna część bloków, na których ten plik ma zostać zapisany. Te większe pliki rezerwują więcej bloków, choć nie zawsze są to bloki ciągłe. W taki sposób, plik o rozmiarze 10 GiB okupowałby dokładnie tyle miejsca na dysku ile sam waży. Niemniej jednak są pewne pliki, które może i ważą te 10 GiB ale system plików postrzega je tak jakby miały 100 MiB czy 200 MiB, w zależności od tego ile "faktycznie" taki plik zajmuje miejsca. Jak to możliwe? Pliki, o których mowa, to tzw. "rozrzedzone pliki" (Sparse files). Taki plik składa się z szeregu bloków pustych (mających same zera), których nie trzeba zapisywać na dysk. Zamiast tego, można jedynie zapisać metadane w strykturze systemu plików, które będą opisywać te puste bloki. Poniższy artykuł ma na celu pokazać do czego takie pliki sparse mogą nam się przydać i jak z nich korzystać.

OpenWRT ma w swoich repozytoriach całe mnóstwo pakietów. By móc je zainstalować, potrzebne jest nam miejsce na flash'u routera. Ten z kolei nie jest zbyt duży, często nie przekracza 16 MiB. Podczas pracy, system operacyjny routera przeprowadza cały szereg operacji. Część z nich generuje jakieś dane, np. tworzone są pliki konfiguracyjne, generowane statystyki czy pobierane z internetu pliki w celu dalszego ich przetworzenia. Zwykle są to pliki, które wędrują do katalogu /tmp/ . Gdybyśmy chcieli zapisać wszystkie te informacje na flash'u routera, to zabrakłoby nam zwyczajnie miejsca. Inną kwestią są problemy związane z zapisem samego flash'a, który ulega zużyciu. Dlatego też, szereg operacji zapisu został przeniesiony do pamięci operacyjnej RAM. W ten sposób mamy do wykorzystania nieco więcej miejsca ale standardowo nie więcej niż 50% wielkości pamięci operacyjnej. Wielkość tego RAMdysku można dostosować i w tym wpisie zobaczymy jak to zrobić.

Na forum DUG'a po raz kolejny pojawił się post dotyczący unikalnych identyfikatorów, które są nadawane partycjom dysków twardych. Nie wiem jak sprawa ma się w przypadku windowsów ale linux na podstawie tych numerów UUID i (GUID) jest w stanie identyfikować konkretne urządzenia. Czasem się zdarza tak, że dwa dyski czy partycje mają taki sam identyfikator, co prowadzi zwykle do problemów. Kolizja numerów identyfikacyjnych może być wynikiem pozostałości po procesie produkcyjnym ale może także powstać za sprawą klonowania nośnika za pomocą narzędzia dd . Tak czy inaczej, przydałoby się wiedzieć jak ustalić, poprawnie wygenerować czy też zmienić UUID wszędzie tam, gdzie jest on wykorzystywany i o tym będzie ten wpis.