Na forum DUG'a po raz kolejny pojawił się post dotyczący unikalnych identyfikatorów, które są nadawane partycjom dysków twardych. Nie wiem jak sprawa ma się w przypadku windowsów ale linux na podstawie tych numerów UUID i (GUID) jest w stanie identyfikować konkretne urządzenia. Czasem się zdarza tak, że dwa dyski czy partycje mają taki sam identyfikator, co prowadzi zwykle do problemów. Kolizja numerów identyfikacyjnych może być wynikiem pozostałości po procesie produkcyjnym ale może także powstać za sprawą klonowania nośnika za pomocą narzędzia dd . Tak czy inaczej, przydałoby się wiedzieć jak ustalić, poprawnie wygenerować czy też zmienić UUID wszędzie tam, gdzie jest on wykorzystywany i o tym będzie ten wpis.

W dzisiejszych czasach systemy operacyjne są bardziej odporne na błędy niż to miało miejsce kilka czy kilkanaście lat temu. Bardzo ciężko jest się zatem odnaleźć w sytuacji, gdzie nasz linux odmawia współpracy i nie chce się w ogóle uruchomić. Niemniej jednak, jeśli chodzi o samą kwestię naprawiania szkód po ewentualnej awarii systemu, to, jakby nie patrzeć, zajmuje ona nasz cenny czas. Oczywiście takie błędy sprawiają, że mamy szansę nieco zgłębić strukturę używanego systemu operacyjnego ale też pojawiają się one w najmniej oczekiwanym momencie. W takiej sytuacji nie ma mowy byśmy siedzieli paręnaście minut i zastanawiali się nad tym dlaczego coś nie działa jak należy. Jest kilka mechanizmów bezpieczeństwa, które mogą nam nieco czasu zaoszczędzić. W tym wpisie omówimy sobie zagadnienia związane z LVM snapshot, czyli migawką systemu, którą możemy wykonać praktycznie natychmiast i w razie problemów przywrócić system do stanu sprzed wprowadzenia w nim zmian.

Obecnie dyski twarde nie są potrzebne do prawidłowego działania komputera. Mając sporo pamięci operacyjnej oraz system live, możemy bez problemu korzystać z takiego sprzętu. Niemniej jednak, systemy live są nieco ograniczone. Najdotkliwszą ich wadą jest brak zapisywania wprowadzanych zmian. W pewnych przypadkach ta cecha może być bardzo pożądana ale jeśli chodzi o przeciętnego użytkownika, to chciałby on raczej mieć możliwość zapisu swojej pracy. Dlatego też zewnętrzny magazyn danych w postaci dysku twardego nie prędko wyjdzie z użytku. Te urządzenia, jak i większość tych, które podłączamy do naszego komputera, wydzielają ciepło. Temperatura jest wrogiem numer 1 w przypadku maszyn i musi stale być monitorowana, tak by czasem nie doszło do przegrzania sprzętu. Dyski HDD mają ten problem, że im wyższa jest temperatura, tym obszar magnetyczny się bardziej rozszerza, a to powoduje błędy odczytu i zapisu. Podobnie jest ze zbyt niską temperaturą, gdzie ścieżki i sektory ulegają skurczeniu. Taki dysk musi pracować w odpowiednich warunkach termalnych. W tym wpisie postaramy się ustalić aktualną temperaturę dysku oraz spróbujemy ją monitorować, tak by wiedzieć czy czynnik temperaturowy nie zagraża czasem dyskom podpiętym do naszego PC.

Wszyscy wiedzą, że zabawa z dyskiem zwykle kończy się tragicznie dla zawartych na nim danych. W tym wpisie spróbujemy się przyjrzeć sytuacjom, które nie jednego użytkownika linux'a potrafią przyprawić o zawał serca. Chodzi generalnie o uszkodzenie struktury dysku, oczywiście tylko tej programowej. Na błędy fizyczne nie możemy zbytnio nic poradzić. Natomiast jeśli chodzi o sferę logiczną, to mamy tutaj dość duże pole do popisu i jesteśmy w stanie się zabezpieczyć przed wieloma krytycznymi sytuacjami. Postaramy się tutaj omówić to jak wykonać kopię dysku. Taka kopia będzie miała tylko kilka (ew. kilkanaście) MiB, w skład której wchodzić będzie superblok systemu plików, nagłówki zaszyfrowanych partycji LUKS, struktura LVM i tablica partycji. Uszkodzenie każdego z tych powyższych uniemożliwia nam dostęp do danych zgromadzonych na dysku.

Logical Volume Manager (LVM), czyli menadżer voluminów logicznych w systemach linux, to mechanizm, który jest w stanie podzielić jedną partycję fizyczną na szereg dysków logicznych. Każdy z tych dysków może być programowo dostosowany bez potrzeby edycji czy zmiany tablicy partycji fizycznego dysku. Dzięki LVM jesteśmy w stanie obejść kilka ograniczeń płynących z wykorzystywania tablicy partycji MS-DOS. Głównie chodzi tutaj o 4 partycje podstawowe, które mieszczą się w MBR. Jeśli zdecydowaliśmy się na wykorzystywanie LVM, to w pewnym momencie może okazać się, że niektóre voluminy mają zbyt duże lub też zbyt małe rozmiary. Trzeba będzie je zatem dostosować i w tym wpisie postaramy się ten proces zasymulować.

Ci z nas, którzy zabezpieczają swoje systemy przy pomocy technik kryptograficznych wiedzą, że taki system trzeba traktować nieco inaczej niż ten, który nie jest w żaden sposób zaszyfrowany. Gdy mamy na swoim dysku kilka kontenerów LUKS (czy też TrueCrypt), problematyczna może się okazać zmiana rozmiaru tego typu partycji. Praktycznie żadne narzędzia graficzne, ewentualnie inne automaty, nie są w stanie nas przez ten proces bezstresowo przeprowadzić. Musimy zatem skorzystać z niskopoziomowych aplikacji, takich jak fdisk czy cryptsetup , by ten rozmiar sobie dostosować. Problem w tym, że nieumiejętne operowanie na tych narzędziach może skończyć się tragicznie dla zgromadzonych na dysku danych. W tym wpisie postaram się opisać cały proces zmiany rozmiaru zaszyfrowanego kontenera LUKS wliczając w to również dostosowanie partycji i jej systemu plików.

Jeśli jeszcze nie dokonaliśmy migracji systemu plików z EXT2/3 na EXT4, to powinniśmy rozważyć tę kwestię z przyczyn czysto praktycznych. W tym wpisie nie będziemy sobie głowy zawracać migracją między poszczególnymi wersjami systemu plików z rodziny EXT, a raczej skupimy się na tym jak zmienić rozmiar partycji, której systemem plików jest właśnie EXT4. Bawienie się rozmiarem partycji w tym przypadku niczym zbytnio się nie różni w stosunku do omawianego wcześniej systemu plików NTFS. Będziemy wykorzystywać tylko nieco inne narzędzia.

Zmiana rozmiaru partycji, nie tylko tej zawierającej system plików NTFS, nie sprawia w dzisiejszych czasach praktycznie żadnych problemów. Mamy przecie do dyspozycji takie narzędzia jak gparted, które w dużej mierze automatyzują cały proces tworzenia i usuwania partycji, czy też zmiany ich rozmiaru. W tym wpisie przyjrzymy się temu procesowi z bliska, z tym, że nie będziemy korzystać z żadnych graficznych nakładek. Wszystkie kroki postaramy się zreprodukować ręcznie z poziomu konsoli przy pomocy takich narzędzi jak fdisk czy ntfsresize .

Zerowanie dysku twardego ma na celu usunięcie wszystkich znajdujących się na nim danych. Generalnie chodzi o zapisanie całej powierzchni danego nośnika samymi zerami. Ten proces różni się znacząco of formatowania dysku, czyli utworzenia nowego systemu plików, gdzie praktycznie wszystkie dane można bez większego problemu odzyskać. Zerowanie dysku (czy też pendrive) może w pewnych przypadkach naprawić logiczne błędy sektorów na dysku. Niemniej jednak, nie usuniemy za jego pomocą fizycznych bad'ów. Generalnie rzecz biorąc, mamy do wyboru dwie techniki zerowania. Jedna jest dokonywana na poziomie programowym, np. przy pomocy dd , druga zaś na poziomie sprzętowym, np. w hdparm . W tym wpisie postaramy się wyzerować przykładowy dysk.

W celu optymalizacji swojej pracy i poprawy wydajności przy transferze danych, dyski twarde często odczytują więcej sektorów niż było to określone w żądaniu. Chodzi o to, że odczytywany przez nas z dysku plik jest podzielony na sektory i gdy dysk odczytuje pierwszy sektor tego pliku, to wczytuje także kilka kolejnych sektorów zlokalizowanych za tym, którego żądanie odczytania zostało właśnie zrealizowane. Te dodatkowe sektory trafiają do wewnętrznego cache dysku twardego, z którego mogą zostać odczytane w późniejszym czasie, jeśli zajdzie taka potrzeba. Dostęp do danych w cache jest o wiele szybszy w porównaniu do repozycjonownia głowicy i odczytywania fizycznych sektorów na dysku. W efekcie czego mamy zwykle dość znaczny wzrost wydajności przy transferze danych. Ten mechanizm nosi nazwę readahead i w tym wpisie przyjrzymy mu się nieco bliżej.