Montowanie dysków USB na Raspberry Pi z LibreELEC w trybie tylko do odczytu

Spis treści

Po paru dniach zabawy z LibreELEC na Raspberry Pi 4B mogę powiedzieć, że ten system ma w zasadzie wszystko to, co jest potrzebne przy zabawie z Kodi/XBMC i przerabianiu maliny na domowe centrum multimediów. Niestety jednak, w moim przypadku pojawił się jeden problem, który dotyczył montowania zasobów (konkretnie dysku HDD). Chodzi generalnie o to, że LibreELEC nie umożliwia zdefiniowania własnych punktów montowania i opcji dla tych punktów. W ten sposób wszystkie dyski USB podłączone do Raspberry Pi 4B będą działać w trybie do zapisu. Teoretycznie LibreELEC (czy Kodi) nie powinien nic na tych dyskach zapisywać sam z siebie. Niemniej jednak, system plików NTFS działający w trybie do zapisu na maszynie z linux, która nie ma podłączonego żadnego UPS'a, budzi u mnie lekki dyskomfort psychiczny. Chciałem zatem swój dysk zamontować w trybie tylko do odczytu ale polityka LibreELEC na to domyślnie nie pozwala, co nie znaczy oczywiście, że tego zadania się nie da zrealizować.

Dlaczego LibreELEC nie zezwala na zmiany w punktach montowania

W klasycznych linux'ach jest cała masa sposobów na ogarnięcie dysków podłączanych do komputera. Może i LibreELEC jest na bazie linux'a ale jego główny system plików jest zamontowany w trybie tylko do odczytu za sprawą zastosowania SquashFS. W ten sposób nie mamy możliwości edycji pliku /etc/fstab , w którym to moglibyśmy bez większego problemu określić co, gdzie i jak montować. Można by w ten dość prosty sposób określić flagę ro i problem z głowy.

Skorzystanie z pliku /etc/fstab nie jest oczywiście jedynym wyjściem w sytuacjach, gdy trzeba w systemie zamontować systemy plików partycji czy dysków. W przypadku LibreELEC mamy do dyspozycji jeszcze dwie opcje, tj. usługi systemd oraz udevil .

Brak możliwości zmiany konfiguracji udevil

Standardowo LibreELEC wykorzystuje usługi systemd jedynie do montownia zasobów zdalnych, np. NFS czy Samba. W przypadku tych lokalnie podłączanych dysków do Raspberry Pi 4B przy pomocy portów USB wykorzystywany jest udevil. Kiedyś korzystałem z tego oprogramowania do ogarniania montowania zasobów jako zwykły użytkownik na swoim Debianie. Niemniej jednak, data ostatniego commit'a w repo git udevil'a sugeruje, że ten projekt jest martwy od ponad 5 lat już. Jak widać, LibreELEC ten fakt nie przeszkadza ale "skoro działa, to nie naprawiać".

Problem w tym, że właśnie nie działa. Bo przy pomocy udevil te flagi montowania można by łatwo określić, gdyby nie fakt, że plik /etc/udevil/udevil.conf , podobnie jak i /etc/fstab , jest tylko do odczytu i nie można go w żaden sposób zmienić. Nie da rady też go nadpisać lokalnie (przy pomocy plików w katalogu /storage/ ), zatem jakiekolwiek próby dostosowania konfiguracji udevil zakończą się niepowodzeniem.

Nie do końca działające usługi systemd

LibreELEC jako system inicjacji procesów wykorzystuje systemd (aktualnie w wersji 242). Zatem systemd jest dość świeży, przez co powinien posiadać wsparcie dla usług montowania zasobów (pliki .mount ). Po krótkim rozeznaniu stworzyłem plik /storage/.config/system.d/var-media-ntfs_data.mount o poniższej treści:

[Unit]
Description=NTFS media
Before=kodi.service

[Mount]
What=/dev/sda1
Where=/var/media/ntfs_data
Options=ro,nosuid,nodev,relatime,user_id=0,group_id=0,default_permissions,allow_other
Type=ntfs
TimeoutSec=10

[Install]
WantedBy=multi-user.target

W LibreELEC nie ma katalogu /media/ i zamiast niego jest /var/media/ i to tutaj domyślnie są montowane wszystkie dyski podłączane przez porty USB. Urządzenie można określić po UUID, zamiast /dev/sda1 , tak by uniknąć problemów przy ewentualnym podłączeniu kilku dysków twardych.

Z jakiegoś jednak powodu systemd w LibreELEC nie potrafi wykryć, że dysk się pojawił podczas startu systemu:

18:28:36 LibreELEC systemd[1]: Started udev Coldplug all Devices.
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: new high-speed USB device number 3 using xhci_hcd
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: New USB device found, idVendor=152d, idProduct=2338, bcdDevice= 1.00
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: New USB device strings: Mfr=1, Product=2, SerialNumber=5
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: Product: USB to ATA/ATAPI Bridge
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: Manufacturer: JMicron
18:28:46 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: SerialNumber: D57CA0A36079
18:28:46 LibreELEC kernel: usb-storage 1-1.4:1.0: USB Mass Storage device detected
18:28:46 LibreELEC kernel: scsi host0: usb-storage 1-1.4:1.0
18:28:47 LibreELEC kernel: scsi 0:0:0:0: Direct-Access     WDC WD15 EARS-00MVWB0     AB51 PQ: 0 ANSI: 2 CCS
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] 2930275055 512-byte logical blocks: (1.50 TB/1.36 TiB)
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Write Protect is off
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Mode Sense: 00 38 00 00
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Asking for cache data failed
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Assuming drive cache: write through
18:28:47 LibreELEC kernel:  sda: sda1
18:28:47 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Attached SCSI disk
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: dev-sda1.device: Job dev-sda1.device/start timed out.
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: Timed out waiting for device /dev/sda1.
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: Dependency failed for NTFS media.
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: var-media-ntfs_data.mount: Job var-media-ntfs_data.mount/start failed with result 'dependency'.
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: dev-sda1.device: Job dev-sda1.device/start failed with result 'timeout'.
18:30:06 LibreELEC systemd[1]: Reached target Local File Systems.

Jak widać z powyższego logu, dysk został wykryty w zasadzie o 18:28:47 (po około 10 sekundach od włączenia urządzenia) . Po około jednej minucie i 19 sekundach wybija z kolei zegar oczekiwania na urządzenie /dev/sda1 , w efekcie czego nasza usługa zwraca problem z zależnościami, przez co dysk nie jest montowany. Pytanie dlaczego tak się dzieje? Przecież dysk został wykryty i usługa, którą napisaliśmy wyżej, powinna bez większego problemu ten dysk zamontować.

Ze znacznika czasu wynika też, że do momentu osiągnięcia targetu Local File Systems , upłynęło ~1,5 minuty. Oczywiście to nie jest koniec procedury startu Raspberry Pi 4B ale przez cały ten czas nie da rady się na malinę nawet zalogować po SSH, nie wspominając nawet o starcie Kodi.

Próbowałem także przepisać te domyślne zależności, tak by opóźnić nieco moment, w którym ten dysk USB byłby montowany przez określenie tych poniższych regułek:

[Unit]
...
Before=kodi.service
Before=shutdown.target
After=basic.target
DefaultDependencies=no
Conflicts=shutdown.target
...

Te powyższe zależności są tak dobrane, by ten dysk nie był montowany standardowo przed local-fs.target , a dopiero po basic.target z tym, że przed usługą kodi.service . Niemniej jednak, to rozwiązanie też nie zadziałało (o tym za moment).

Problem z flagami montowania

Gdy się podejrzy wyjście polecenia mount po uruchomieniu się systemu LibreELEC, to możemy zobaczyć z jakimi flagami domyślnie jest montowana partycja naszego dysku twardego:

LibreELEC:~ # mount | grep fuseblk
/dev/sda1 on /var/media/ntfs_data type fuseblk (rw,nosuid,nodev,relatime,user_id=0,group_id=0,default_permissions,allow_other,blksize=4096)

Wydawać by się mogło, że skoro znamy te domyślne flagi montowania, to wystarczy je określić w linijce z Options= w usłudze systemd. Gdy się tę usługę uruchomi ręcznie, to działa ona dobrze, za wyjątkiem poprawnego ustawiania flag.

Gdy się nie określi żadnych flag w Options= , to wtedy w logu systemowym możemy zobaczyć poniższe komunikaty:

19:38:05 LibreELEC systemd[1]: Mounting NTFS media...
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Version 2017.3.23 external FUSE 29
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Requested device /dev/disk/by-uuid/4CF875EB65AC2B02 canonicalized as /dev/sda1
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Mounted /dev/sda1 (Read-Write, label "ntfs_data", NTFS 3.1)
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Cmdline options:
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Mount options: allow_other,nonempty,relatime,fsname=/dev/sda1,blkdev,blksize=4096
19:38:07 LibreELEC ntfs-3g[809]: Ownership and permissions disabled, configuration type 7
19:38:07 LibreELEC systemd[1]: Mounted NTFS media.

W wyjściu mount , ten zasób jest widoczny mniej więcej tak:

LibreELEC:~ # mount | grep fuseblk
/dev/sda1 on /var/media/ntfs_data type fuseblk (rw,nosuid,nodev,relatime,user_id=0,group_id=0,allow_other,blksize=4096)

Zatem mimo iż nie określiliśmy żadnych flag, system dobrał je sobie sam.

Określenie flagi ro w Options= na nic nie wpływa, tj. ten powyższy log będzie dokładnie taki sam bez znaczenia czy tę flagę w opcjach określimy czy nie. Można by pomyśleć, że te flagi montowania określone w usłudze systemd są ignorowane z jakiegoś powodu w LibreELEC. To założenie jednak nie jest zgodne z prawdą, bo gdy się określi, np. flagę default_permissions , to jak najbardziej ona zostanie uwzględniona:

19:42:40 LibreELEC systemd[1]: Mounting NTFS media...
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Version 2017.3.23 external FUSE 29
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Requested device /dev/disk/by-uuid/4CF875EB65AC2B02 canonicalized as /dev/sda1
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Mounted /dev/sda1 (Read-Write, label "ntfs_data", NTFS 3.1)
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Cmdline options: default_permissions
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Mount options: user_id=0,group_id=0,allow_other,nonempty,default_permissions,relatime,fsname=/dev/sda1,blkdev,blksize=4096
19:42:41 LibreELEC ntfs-3g[869]: Ownership and permissions disabled, configuration type 7
19:42:41 LibreELEC systemd[1]: Mounted NTFS media.

I w wyjściu polecenia mount również będzie ją widać:

# mount  | grep fuseblk
/dev/sda1 on /var/media/ntfs_data type fuseblk (rw,nosuid,nodev,relatime,user_id=0,group_id=0,default_permissions,allow_other,blksize=4096)

Dlaczego zatem flaga ro jest ignorowana? Nie mam pojęcia. Ta sama usługa działa grzecznie na Debianie. Być może jakieś specyficzne ustawienia LibreELEC mają za zadanie dobrać określony zestaw domyślnych flag i w ten sposób ro jest przepisywany na rw , przez co dysk jest montowany Read-Write , czyli w trybie do zapisu.

Konflikt systemd z udevil przy montowaniu dysków

Nawet gdyby te flagi udało się ustawić przy pomocy usługi systemd, to wygląda na to, że i tak byśmy mieli problem z zamontowaniem dysku w trybie tylko do odczytu. Po podpięciu dysku do Raspberry Pi 4B, po jego wykryciu zostanie od razu aktywowana usługa udevil-mount@.service (po znaku @ generowana jest ścieżka do urządzenia, np. -dev-sda1), co można zauważyć w logu systemowym:

19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: new high-speed USB device number 3 using xhci_hcd
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: New USB device found, idVendor=152d, idProduct=2338, bcdDevice= 1.00
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: New USB device strings: Mfr=1, Product=2, SerialNumber=5
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: Product: USB to ATA/ATAPI Bridge
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: Manufacturer: JMicron
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb 1-1.4: SerialNumber: D57CA0A36079
19:20:11:33 LibreELEC kernel: usb-storage 1-1.4:1.0: USB Mass Storage device detected
19:20:11:33 LibreELEC kernel: scsi host0: usb-storage 1-1.4:1.0
19:20:11:34 LibreELEC kernel: scsi 0:0:0:0: Direct-Access     WDC WD15 EARS-00MVWB0     AB51 PQ: 0 ANSI: 2 CCS
19:20:11:34 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] 2930275055 512-byte logical blocks: (1.50 TB/1.36 TiB)
19:20:11:34 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Write Protect is off
19:20:11:34 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Mode Sense: 00 38 00 00
19:20:11:34 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Asking for cache data failed
19:20:11:34 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Assuming drive cache: write through
19:20:11:35 LibreELEC kernel:  sda: sda1
19:20:11:35 LibreELEC kernel: sd 0:0:0:0: [sda] Attached SCSI disk
19:20:11:35 LibreELEC systemd[1]: Created slice system-udevil\x2dmount.slice.
19:20:11:35 LibreELEC systemd[1]: Starting Udevil mount service...
19:20:11:35 LibreELEC kernel: fuse init (API version 7.27)
19:20:11:35 LibreELEC systemd[1]: Condition check resulted in FUSE Control File System being skipped.
19:20:11:37 LibreELEC ntfs-3g[507]: Version 2017.3.23 external FUSE 29
19:20:11:37 LibreELEC ntfs-3g[507]: Mounted /dev/sda1 (Read-Write, label "ntfs_data", NTFS 3.1)
19:20:11:37 LibreELEC ntfs-3g[507]: Cmdline options: big_writes,fmask=0133,uid=0,gid=0,utf8
19:20:11:37 LibreELEC ntfs-3g[507]: Mount options: utf8,allow_other,nonempty,relatime,default_permissions,fsname=/dev/sda1,blkdev,blksize=4096
19:20:11:37 LibreELEC ntfs-3g[507]: Global ownership and permissions enforced, configuration type 7
19:20:11:37 LibreELEC udevil[454]: Mounted /dev/sda1 at /media/ntfs_data
19:20:11:37 LibreELEC systemd[1]: Started Udevil mount service.

Mamy zatem problem, bo dwie usługi systemd będą próbować zamontować ten zasób. Tylko jednej z nich się to uda i jak możemy przypuszczać, udevil będzie pierwszy. Zatem ta nasza usługa montowania (ta ze zmienionymi zależnościami) zakończy się takim komunikatem przy starcie systemu:

19:20:11:37 LibreELEC systemd[1]: Condition check resulted in NTFS media being skipped.
19:20:11:37 LibreELEC systemd[1]: Unnecessary job for EARS-00MVWB0 ntfs_data was removed.

Wygląda zatem na to, że można sobie darować próby ogarniania montowania lokalnych dysków USB na LibreELEC. Zatem co począć w takiej sytuacji?

Autostart w LibreELEC

No trzeba przyznać, że chłopaki z LibreELEC się nieźle napracowali by uniemożliwić użytkownikowi określenie co, gdzie i jak chciałby montować. Na szczęście linux jest linux i jeśli nie da rady natywnie skonfigurować pewnych rzeczy w systemie, to trzeba posiłkować się skryptami i mechanizmem autostartu.

W LibreELEC plik autostart.sh robi właśnie za listę poleceń, które mają zostać wykonane przed uruchomieniem się Kodi. Ten plik autostartu przechowywany jest w /storage/.config/autostart.sh , choć domyślnie nie istnieje i trzeba go sobie samemu utworzyć:

LibreELEC:~ # touch /storage/.config/autostart.sh
LibreELEC:~ # chmod +x /storage/.config/autostart.sh
LibreELEC:~ # echo "#!/bin/sh" > /storage/.config/autostart.sh

Ustawienie flag montowania via plik autostart.sh

Mając plik autostartu, możemy teraz dodać do niego polecenie, które dostosuje flagi montowania. Poniżej jest linijka, którą trzeba dodać do pliku /storage/.config/autostart.sh :

(sleep 10 && mount -t ntfs-3g -o remount,ro /var/media/ntfs_data) &

Standardowo, wszystkie polecenia określone w pliku /storage/.config/autostart.sh będą wykonywane na pierwszym planie przez co mogą opóźnić lub też nawet uniemożliwić start systemu. W tym przypadku wykonywane jest polecenie mount , które ma za zadanie przemontować określony system plików w tryb tylko do odczytu. To polecenie wykonałoby się praktycznie natychmiast ale z racji uruchamiania tego skryptu autostartu przed wykryciem dysków podłączonych do Raspberry Pi 4B (opóźnienie ~10 sekund związane z USB), to takie przemontowanie systemu plików by nam nic nie dało jako, że dysk by nawet nie został przez LibreELEC wykryty. W efekcie w dalszym ciągu byśmy mieli system plików zamontowany w trybie do zapisu. Dlatego też przed procesem przemontowania mamy sleep 10 && , który ma na celu opóźnienie wykonania polecenia mount o te 10 sekund od chwili wywołania skryptu autostartu. Z kolei opóźnienie wykonania procesu przemontowania systemu plików powoduje, że start systemu zostanie opóźniony o te 10 dodatkowych sekund. Dlatego całe polecenie zostało ujęte w () & , tak by system wykonał je w tle. W ten sposób LibreELEC wystartuje jak gdyby nigdy nic, po paru sekundach zostanie wykryty dysk, a po jeszcze paru sekundach zostanie wykonane to powyższe polecenie, czego efektem będzie system plików dysku zamontowany w trybie tylko do odczytu, o czym możemy przekonać się podglądając wyjście polecenia mount :

LibreELEC:~ # mount | grep fuseblk
/dev/sda1 on /var/media/ntfs_data type fuseblk (ro,nosuid,nodev,relatime,user_id=0,group_id=0,default_permissions,allow_other,blksize=4096)
Mikhail Morfikov avatar
Mikhail Morfikov
Po ponad 10 latach spędzonych z różnej maści linux'ami (Debian/Ubuntu, OpenWRT, Android) mogę śmiało powiedzieć, że nie ma rzeczy niemożliwych i problemów, których nie da się rozwiązać. Jedną umiejętność, którą ludzki umysł musi posiąść, by wybrnąć nawet z tej najbardziej nieprzyjemniej sytuacji, to zdolność logicznego rozumowania.
comments powered by Disqus