Morfitronik Security & Privacy

Klawiatura multimedialna i niedziałające klawisze

2015-06-08 10:51:05
Morfik

Bardzo ciężko spotkać wypasioną klawiaturę, po której podłączeniu wszystkie przyciski będą funkcjonować jak należy, a to z tego względu, że nie do końca są one wykrywane przez nasz system. Zwykle są to klawisze multimedialne lub inne niestandardowe przyciski, które nie pasują do układu 104 klawiszy. W większości przypadków odpowiednie skonfigurowanie modelu klawiatury powinno rozwiązać nasze problemy. Nie zawsze jednak posiadany przez nas model jest do wyboru. Czasami nawet i jego wskazanie nie pomaga i najzwyczajniej w świecie niektóre klawisze po prostu nie zostaną wykryte przez system.

SCANCODE, KEYCODE oraz KEYSYM

Ja posiadam klawiaturę Logitech Media Keyboard Elite i w jej przypadku połowa klawiszy dodatkowych nie działa. By móc ustalić przyczynę, trzeba wiedzieć co się tak naprawdę dzieje po wciśnięciu klawisza na klawiaturze. Są generalnie trzy terminy, z którymi można się spotkać: SCANCODE, KEYCODE oraz KEYSYM.

SCANCODE jest to kod klawisza, który klawiatura przesyła do kernela po przyciśnięciu jakiegoś przycisku na niej. KEYCODE jest to przemapowany przez kernel SCANCODE i każdy kernel posiada tablicę z parami KEYCODE-SCANCODE. Jeśli kernel jest w stanie odczytać SCANCODE, powinien zwrócić KEYCODE. Z kolei KEYSYM jest tym, co my rozpoznajemy jako literki i cyferki lub też inne znaki jakie mamy zwykle nadrukowane na klawiszach naszej klawiatury.

Klawiatura i jej błędne kody

Jest szereg narzędzi, które potrafią odczytać SCANCODE lub/i KEYCODE. Zwykle ludzie używają do tego celu showkey . Jednak jest bardzo duże prawdopodobieństwo, że znajdziemy się w takiej sytuacji, gdzie klawisz będzie miał KEYCODE, a nie będzie miał przy tym SCANCODE, czyli wygląda to tak jakby klawiatura nie wysłała żadnego sygnału do kernela, a ten jakimś cudem potrafił go zidentyfikować. Tak było z klawiszami na mojej klawiaturze.

Innym narzędziem szeroko rozpowszechnionym i też przy tym dość często używanym jest xev . Podobnie jak poprzednik, ma dość sporo wad. Przede wszystkim, podaje złe kody. Dla przykładu, jeśli wklepiemy poniższą linijkę do terminala:

$ xev | grep -A2 --line-buffered '^KeyRelease' | sed -n '/keycode /s/^.*keycode \([0-9]*\).* (.*, \(.*\)).*$/ /p'

to po wciśnięciu klawisza a zostanie zwrócony wynik 38 a . Co w tym dziwnego? Mamy KEYCODE oraz odpowiadający mu znak, z tym, że nie do końca. Jeśli byśmy skorzystali z showkey , to on z kolei pokaże akeycode 30 press . Zatem mamy inny KEYCODE. Komu wierzyć?

Xserver potrafi obsłużyć niezbyt wygórowaną liczbę KEYCODE, która wynosi 256. Z jakichś powodów pierwsze 8 kodów (0-7) jest zarezerwowanych. Tak więc do dyspozycji mamy znaki od 8 do 255 włącznie i to co xev rozumie pod znakiem 38, w rzeczywistości nie ma kodu 38, a 30. Dodatkowo kody 8 i 255 również są zarezerwowane, czyniąc tym samym kod 9 pierwszym, który możemy wykorzystać. Domyślnie jest on przeznaczony dla klawisza Esc. I tak w showkey ten klawisz jest widziany jako 1, a w xev zaś jako 9. Jeśli ktoś chce korzystać z xev, musi pamiętać, by odjąć 8 od wartości KEYCODE zwracanej przez ten program.

Problem z podbijaniem numerków przez xev to nie jedyna z jego wad. Inną jest to, że czasami nie podaje on zupełnie żadnego KEYCODE i tak też było w moim przypadku. Nawet po przemapowaniu pewnych klawiszy, xev nie zwraca żadnego KEYCODE po ich przyciśnięciu.

Złe wartości SCANCODE w kernelu

Szukając czegoś na temat SCANCODE, natknąłem się na informację, że czasami kernel może zwracać złe wartości SCANCODE oraz iż można dopisać do linijki kernela w extlinux/grub odpowiedni parametr, by to przekłamanie naprawić:

atkbd.softraw=0

Prawdopodobnie nie będziemy musieli z tego rozwiązania korzystać.

Zmiana układu klawiatury przy pomocy UDEV’a

Jak nie showkey i nie xev , to jaka pozostaje nam alternatywa? Na szczęście nie jest tak źle jakby mogło się wydawać. Mamy jeszcze w zanadrzu pakiet evtest . Zainstalujmy i odpalmy go:

# evtest
No device specified, trying to scan all of /dev/input/event*
Available devices:
/dev/input/event0:      AT Translated Set 2 keyboard
/dev/input/event1:      Lid Switch
/dev/input/event2:      Power Button
/dev/input/event3:      Power Button
/dev/input/event4:      Video Bus
/dev/input/event5:      A4Tech USB Mouse
/dev/input/event6:      Logitech Logitech USB Keyboard
/dev/input/event7:      PC Speaker
/dev/input/event8:      HDA Digital PCBeep
/dev/input/event9:      HDA Intel MID Mic
/dev/input/event10:     HDA Intel MID Headphone
/dev/input/event11:     HDA Intel MID HDMI/DP,pcm=3
/dev/input/event12:     HP WMI hotkeys
/dev/input/event13:     SynPS/2 Synaptics TouchPad
/dev/input/event14:     HP Webcam-101
/dev/input/event15:     Logitech Logitech USB Keyboard
Select the device event number [0-15]:

Jak widzimy, zostały przeskanowane wszystkie urządzenia w katalogu /dev/input i jak możemy również zauważyć event6 oraz event15 są od mojej zewnętrznej klawiatury, z którą mam problemy. Czemu są dwa urządzenia, a nie jedno? Klawiatura jest tylko jedna przecież. Do końca nie wiem jak to wygląda na innych klawiaturach ale w przypadku tej, pierwsza pozycja odpowiada za zwykłe klawisze, druga zaś za klawisze multimedialne. Jako, że mi nie działa tylko połowa klawiszy multimedialnych, to będę korzystał z urządzenia event15. Jeśli poddamy je testowi, zobaczymy poniższą mapę klawiszy:

# evtest /dev/input/event15
...
    Event code 113 (KEY_MUTE)
    Event code 114 (KEY_VOLUMEDOWN)
    Event code 115 (KEY_VOLUMEUP)
    Event code 116 (KEY_POWER)
    Event code 131 (KEY_UNDO)
    Event code 138 (KEY_HELP)
    Event code 140 (KEY_CALC)
    Event code 142 (KEY_SLEEP)
    Event code 143 (KEY_WAKEUP)
    Event code 155 (KEY_MAIL)
    Event code 156 (KEY_BOOKMARKS)
    Event code 158 (KEY_BACK)
    Event code 159 (KEY_FORWARD)
    Event code 163 (KEY_NEXTSONG)
    Event code 164 (KEY_PLAYPAUSE)
    Event code 165 (KEY_PREVIOUSSONG)
    Event code 166 (KEY_STOPCD)
    Event code 168 (KEY_REWIND)
    Event code 171 (KEY_CONFIG)
    Event code 172 (KEY_HOMEPAGE)
    Event code 182 (KEY_REDO)
    Event code 208 (KEY_FASTFORWARD)
    Event code 210 (KEY_PRINT)
    Event code 217 (KEY_SEARCH)
    Event code 234 (KEY_SAVE)
    Event code 319 (?)
    Event code 328 (BTN_TOOL_QUINTTAP)
    Event code 329 (?)
    Event code 330 (BTN_TOUCH)
    Event code 331 (BTN_STYLUS)
    Event code 418 (KEY_ZOOMIN)
    Event code 419 (KEY_ZOOMOUT)
    Event code 420 (KEY_ZOOMRESET)
    Event code 421 (KEY_WORDPROCESSOR)
    Event code 423 (KEY_SPREADSHEET)
    Event code 425 (KEY_PRESENTATION)
    Event code 430 (KEY_MESSENGER)
...

Jak widzimy, część z klawiszy ma kod > 255 i dlatego one nie działają. Problem w tym, że by przemapować KEYCODE, czyli zmienić ich numerki na niższe (te < 255), musimy znać SCANCODE klawisza na klawiaturze.

W starszych wersjach UDEV’a (przed 206) dostępne były narzędzia keymap oraz findkeyboards . Od tej wersji mapa klawiatury jest trzymana w bazie danych UDEV’a pod /etc/udev/hwdb.bin . Jest ona kompilowana z plików .hwdb zlokalizowanych min. w katalogu /etc/udev/hwdb.d/ . Nie mamy też już do dyspozycji tych dwóch w/w narzędzi.

SCANCODE uzyskujemy za pomocą evtest . Po przyciśnięciu klawisza, powinien zostać nam zwrócony poniższy log:

Event: time 1396640830.231616, type 4 (EV_MSC), code 4 (MSC_SCAN), value c022e
Event: time 1396640830.231616, type 1 (EV_KEY), code 419 (KEY_ZOOMOUT), value 1
Event: time 1396640830.231616, -------------- SYN_REPORT ------------
Event: time 1396640830.359616, type 4 (EV_MSC), code 4 (MSC_SCAN), value c022e
Event: time 1396640830.359616, type 1 (EV_KEY), code 419 (KEY_ZOOMOUT), value 0
Event: time 1396640830.359616, -------------- SYN_REPORT ------------

Pozycja value c022e , to właśnie jest SCANCODE.

Natomiast jeśli chodzi o KEYCODE, to musimy wybrać jeden z wolnych, które wyrzucił evtest . Jeśli spojrzymy na powyższy log z mapą klawiszy, zobaczymy, że min. KEYCODE 202 oraz 203 są wolne. Musimy zatem dowiedzieć się pod jaką nazwą one występują, a tę z kolei odczytujemy z pliku /usr/include/linux/input.h . Dla przykładu:

...
#define KEY_PROG3       202
#define KEY_PROG4       203
...

W moim przypadku, kernel przypisał KEYCODE do paru nieistniejących klawiszy, także jeśli nie jesteśmy pewni jakie numerki wybrać, to najlepiej powciskać wszystkie klawisze na klawiaturze i pospisywać każdy KEYCODE.

Mając ustalone wolne KEYCODE, informacje o SCANCODE oraz nazwy klawiszy, stwórzmy plik /etc/udev/hwdb.d/65-keyboard-logitech.hwdb, którego zawartość składać się będzie z dwóch kolumn. W jednej będzie SCANCODE, a w drugiej nowy KEYCODE. W moim przypadku wygląda to tak (wcięcia mają znaczenie):

# /usr/include/linux/input.h

evdev:input:b0003v046DpC30Fe0110-e0,1,4,k71*
 KEYBOARD_KEY_c01bc=chat
 KEYBOARD_KEY_c022d=prog3
 KEYBOARD_KEY_c022e=prog4
 KEYBOARD_KEY_90040=finance
 KEYBOARD_KEY_c0184=sport
 KEYBOARD_KEY_c0186=shop
 KEYBOARD_KEY_c0188=f14
 KEYBOARD_KEY_90049=f15
 KEYBOARD_KEY_9004a=f16
 KEYBOARD_KEY_9004b=f17
 KEYBOARD_KEY_9004c=f18

Linijkę zaczynającą się od evdev trzeba sobie odpowiednio zbudować tak, by dopasować urządzenie, do którego będzie się odwoływać nowe mapowanie klawiszy. Najprościej jest to zrobić przez sprawdzenie co zwróci nam to poniższe polecenie:

# find /sys -name modalias -print0 | xargs -0 cat | sort -u | grep -i 046d
hid:b0003g0001v0000046Dp0000C30F
input:b0003v046DpC30Fe0110-e0,1,4,11,14,k71,72,73,74,75,77,79,7A,7B,7C,7D,7E,7F,80,81,82,83,84,85,86,87,88,89,8A,B7,B8,B9,BA,BB,BC,BD,BE,BF,C0,C1,C2,F0,ram4,l0,1,2,3,4,sfw
input:b0003v046DpC30Fe0110-e0,1,4,k71,72,73,74,83,8A,8C,8E,8F,9B,9C,9E,9F,A3,A4,A5,A6,A8,AB,AC,B6,B8,B9,BA,BB,BC,CA,CB,D0,D2,D8,D9,DB,DC,DD,EA,1A4,ram4,lsfw
usb:v046DpC30Fd2300dc00dsc00dp00ic03isc00ip00in01
usb:v046DpC30Fd2300dc00dsc00dp00ic03isc01ip01in00

We wcześniejszych wersjach UDEV’a (<220) korzystałem z wpisów zaczynających się od usb ale one przestały działać. Wobec tego przeszedłem na te zaczynające się od input . Numerki zaczynające się od v oraz p czyli v046d i pc30f to idVendor=046d oraz idProduct=c30f , które można wyciągnąć, np. z lsusb :

# lsusb | grep Logitech
Bus 002 Device 009: ID 046d:c30f Logitech, Inc. Logicool HID-Compliant Keyboard (106 key)

Przepisanie klawisza sprowadza się do utworzenia wpisów w postaci KEYBOARD_KEY_scancode=keycode , gdzie keycode, to nazwa wyciągnięta z pliku /usr/include/linux/input.h ale bez KEY_ i pisana z małych liter. Po zdefiniowaniu klawiszy, trzeba przeładować bazę danych UDEV’a przy pomocy:

# udevadm hwdb --update

Nowy układ klawiatury powinien być widoczny po ponownym podłączeniu jej do portu USB komputera.


Komentarze

Zawartość wpisu