Xserver on Morfitronik

Zmiana DPI w Openbox/Xorg dla monitora HiDPI

Mikhail Morfikov — Sun, 08 Mar 2020 19:00:00 +0000

Jeśli mieliśmy do czynienia z monitorami wysokiej rozdzielczości, to za pewne natrafiliśmy na problem zbyt małych czcionek, które czyniły interfejs aplikacji w naszym linux'ie mało czytelnym. W przypadku środowisk graficznych takich jak GNOME czy KDE5/Plasma5 skalowanie interfejsu i czcionek powinno odbywać się automatycznie (jeśli nasz ekran ma 192+ DPI i rozdzielczość 1200+ pikseli) lub też za sprawą drobnej zmiany w konfiguracji, tak by użytkownik mógł w miarę komfortowo korzystać z systemu. O ile w przypadku tych pełnowymiarowych środowisk graficznych można w zasadzie przełączyć tylko jedną opcję i wszystkie jego aplikacje powinny zostać z powodzeniem odpowiednio zeskalowane, o tyle problem zaczyna się w momencie, gdy mamy mieszane aplikacje lub też zwyczajnie używamy jedynie prostego menadżera okien dla Xserver'a, np. Openbox i do tego jeszcze nasz wyświetlacz ma mniejsze DPI niż 192. W takiej sytuacji konfiguracja interfejsu użytkownika i czcionek dla ekranów wysokiej rozdzielczości może być nie lada wyzwaniem.

Jak wyłączyć systemowy "beep"

Mikhail Morfikov — Mon, 25 Jan 2016 21:56:20 +0000

Zgodnie z tym co można wyczytać na wiki Archlinux'a, mamy kilka źródeł generowania dźwięków, które trafiają do wbudowanego głośnika naszego komputera (case speaker). Te dźwięki określane mianem "beep" mogą powstać za sprawą BIOS'u płyty głównej, systemu operacyjnego, środowiska graficznego lub też różnych programów użytkowych. Najbardziej uporczywe są dźwięki generowane przez BIOS. Na dobrą sprawę, jeśli w BIOS'ie nie ma żadnych opcji dotyczących konfiguracji tego głośnika, to raczej niewiele jesteśmy w stanie zrobić w tej kwestii. Możemy zawsze ten głośnik odłączyć fizycznie. Choć nie jest to zalecane, bo na podstawie wydawanych przez niego dźwięków, jesteśmy w stanie określić czy z naszym komputerem jest wszystko w porządku. Niemniej jednak, w tych pozostałych trzech w/w punkach mamy większe pole manewru, gdzie możemy dostosować sobie szereg parametrów i o tym właśnie będzie ten wpis.

Odpowiedni DPI (PPI) dla monitora

Mikhail Morfikov — Sun, 24 Jan 2016 22:22:55 +0000

Monitory posiadają różne wymiary fizyczne i co za tym idzie mają też inne rozdzielczości. Te informacje nie są jakoś zbytnio tajne i każdy klient przed zakupem konkretnego modelu monitora jest w stanie się zapoznać z tymi parametrami. To co zwykle sprzedawcy starają się ukryć przed nami, to współczynnik PPI (pixels per inch). Zwykle też można spotkać się z terminem DPI (dots per inch). Nie są one równoznaczne, bo w monitorach LCD jeden piksel składa się z trzech podpikseli. Sprzedawcy wykorzystują ten fakt i chwalą się, że dany model monitora ma 300 DPI. W skrajnych przypadkach można nawet usłyszeć i 300 PPI. Osoby, które nie rozróżniają tych dwóch pojęć mogą bardzo łatwo zostać oszukane podczas zakupu. Problem potęguje fakt, że gdy monitor jest sporych rozmiarów i patrzymy na niego z większej odległości, to nawet nie dostrzeżemy, że nas oszukano. Na wszelki wypadek lepiej założyć, że sprzedawca ma co innego na myśli niż my i podaną wartość podzielić przez 3, a następnie skontrastować tak otrzymaną liczbę z PPI większości monitorów (100). Niemniej jednak, dobrze jest przed zakupem monitora sprawdzić jaki współczynnik PPI ma dany model i nie sugerować się tym co sprzedawca napisał w ofercie. Dlatego też w tym wpisie postaramy się ustalić faktyczną wartość PPI dla naszego obecnego lub przyszłego monitora.

Konfiguracja terminala urxvt

Mikhail Morfikov — Sat, 23 Jan 2016 19:13:22 +0000

Na rynku oprogramowania linux'owego mamy całą gamę różnego rodzaju pseudo terminali, które na dobrą sprawę robią za konsolę w środowiskach graficznych. Jako, że takie środowiska rozrosły się dość mocno ostatnimi czasy, to instalacja niektórych terminali może pociągać za sobą wiele zależności. To z kolei przyczynia się do wgrania zbędnego oprogramowania. Inną kwestią są zasoby systemowe, bo niektóre z terminali potrafią zjeść naprawdę sporo pamięci operacyjnej. Są oczywiście lżejsze alternatywy i w tym wpisie omówimy sobie konfigurację terminala urxvt.

Emulacja rolek myszy (scroll)

Mikhail Morfikov — Sun, 17 Jan 2016 17:14:57 +0000

Na forum DUG pojawił się ciekawy temat dotyczący emulacji rolek myszy (scroll) w urządzeniach, które ich nie posiadają. W tym przypadku chodziło o bliżej nieokreślony model trackball'a. Niemniej jednak, są też myszy, które może i rolki mają, ale użytkownikom tych urządzeń zwyczajnie nie chce się wysilać, by tymi kółkami kręcić non stop. Jako, że ja się zaliczam do tej grupy osób, pomyślałem, by zaimplementować sobie ficzer, który sprawi, że moja bardzo wypasiona mysz będzie miała pod prawym przyciskiem również emulację scroll'a. Oczywiście dalej będzie można klikać prawym przyciskiem, by uzyskać dostęp do menu kontekstowego i pod tym względem nic się nie zmieni. W tym wpisie sprawdzimy jak taka emulacja rolek wygląda w praktyce.

Menadżer okien Openbox

Mikhail Morfikov — Sun, 10 Jan 2016 21:31:47 +0000

Spora większość środowisk graficznych rozrosła się obecnie nieco i ich instalacja na maszynach wyposażonych w niewiele pamięci RAM może nie wchodzić w grę. Nie jesteśmy też skazani na życie w konsoli, ani na kupno nowego sprzętu. Możemy nieco odchudzić instalację pozbywając się zbędnych usług, których tak naprawdę nie potrzebujemy. Poza tym, praktycznie każde z graficznych narzędzi, przy pomocy których chcemy konfigurować linux'a, ma tekstowe zamienniki, lub też o wiele lżejsze alternatywy. Jednak w przypadku, gdy korzystamy z takich rozbudowanych środowisk jak GNOME, to nie koniecznie da się usunąć szereg tych zasobożernych komponentów. Pozostaje nam zwykle jedna opcja, którą jest usunięcie całego środowiska graficznego i zainstalowanie potrzebnych nam komponentów osobno. Jako, że mamy już opisanyproces instalacji debiana przy pomocy debootstrap, instalację i konfigurację Xserver'a, jak i również menadżera okien LightDM, to przyszedł czas na omówienie niezbędnego w sesji graficznej menadżera okien. W tym wpisie skupimy się głównie na instalacji i konfiguracji Openbox'a.

Menadżer logowania LightDM

Mikhail Morfikov — Fri, 08 Jan 2016 20:12:46 +0000

Istnieje kilka sposobów na to, by uruchomić sesję graficzną Xserver'a. W przypadku, gdy nie wykorzystujemy zaawansowanych środowisk graficznych, zwykle korzystamy z polecenia startx wydawanego zaraz po zalogowaniu się na konsolę TTY. Niemniej jednak, nawet w tych najprostszych środowiskach graficznych możemy pokusić się o instalację lekkiego menadżera okien, tak by nie musieć konfigurować samodzielnie szeregu opcji sesji. Menadżery logowania (display managers) mają na celu zrobienie dokładnie tego samego co pliki ~/.xinitrc i ~/.xserverrc , z tym, że w nieco bardziej przyjaznej dla użytkownika formie. W tym wpisie przyjrzymy się nieco dokładniej menadżerowi LightDM. Zostanie także omówiony sposób blokowania aktywnej sesji Xserver'a bez potrzeby jej zamykania przy pomocy narzędzia light-locker.

Konfiguracja Xserver'a na debianie (Xorg)

Mikhail Morfikov — Fri, 08 Jan 2016 17:53:35 +0000

Dzięki takiemu wynalazkowi jak Xserver (Xorg) mamy możliwość odpalania aplikacji graficznych. Bez niego wszystko musielibyśmy robić w czarnej konsoli, przez co funkcjonalność naszej maszyny w dość znacznym stopniu ucierpiałaby. Oczywiście tryb graficzny ma też swoje wady. Niemniej jednak, Xserver leży póki co u podstaw każdego środowiska graficznego i jeśli chcemy mieć możliwość odpalania, np. Firefox'a, czy oglądania filmów w VLC, to nie ma innego wyjścia jak skonfigurować sobie Xserver. W tym wpisie się zajmiemy tym zagadnieniem, przy czym, chcę uprzedzić, że nie będziemy korzystać z żadnych automatów, które można znaleźć w tych wszystkich zaawansowanych środowiskach graficznych. A to z tego względu, że ustawienia tych środowisk zwykle nadpisują ustawienia samego Xserver'a.

Mysz i jej konfiguracja na linux'ie

Mikhail Morfikov — Fri, 08 Jan 2016 15:09:28 +0000

Mysz, zaraz obok klawiatury, to jedno z tych narzędzi, z których korzystamy praktycznie bez przerwy ilekroć tylko siadamy przed komputerem. Z reguły działa ona prawidłowo, nawet pod linux'em, z tym, że dla jednych użytkowników standardowe ustawienia nie są zbyt zadowalające. Nawet jeśli wszystkie przyciski zostaną rozpoznane poprawnie, to zawsze pozostaje, np. kwestia dostosowania szybkości przemieszczania się kursora po ekranie. Oczywiście, istnieje także szereg innych aspektów, które możemy sobie dostosować i tym właśnie się zajmiemy w niniejszym wpisie.

Konfiguracja jasności ekranu w laptopie (backlight)

Mikhail Morfikov — Tue, 05 Jan 2016 21:52:41 +0000

Linux nigdy nie był popularnym systemem operacyjnym na stacjach klienckich. Może i cieszy się sporym wzięciem wśród środowisk serwerowych ale jego niezbyt prosta obsługa nie przemawia do przeciętnego użytkownika komputera. Wraz z rozwojem technologi, zmienił się też rodzaj urządzeń na jakich obecnie pracujemy. W dzisiejszych czasach liczy się przede wszystkim mobilność i praktycznie każdy z nas miał już prawdopodobnie do czynienia z laptopami. Producenci tych urządzeń lubią nam wciskać windowsa z dopiskiem, że ten laptop bez niego nie będzie w ogóle nam działał. Już od dość dawna szereg laptopów jest w stanie pracować pod linux'em ale, jakby nie patrzeć, sporo rzeczy w nich nie działa OOTB i trzeba poświęcić trochę czasu, by tę maszynę doprowadzić do porządku. W tym wpisie zajmiemy się zagadnieniem podświetlania matrycy (backlight), tak by system był w stanie bez problemu zapisać ustawienia jasności ekranu przy wyłączaniu komputera oraz, by potrafił je także wczytać podczas fazy rozruchu.

Monitor i jego konfiguracja pod linux'em

Mikhail Morfikov — Mon, 04 Jan 2016 18:02:20 +0000

Obecnie w linux'ach spora cześć sprzętu jest rozpoznawana prawidłowo, a my nie musimy poświęcać czasu na dodatkową konfigurację. Domyślne ustawienia sprawdzają się praktycznie za każdym razem, gdy w grę nie wchodzi nic bardziej zaawansowanego. W tym wpisie rzucimy okiem na konfigurację Xserver'a, która dotyczyć będzie wyświetlanego obrazu na monitorze. Pośrednio też będziemy musieli skonfigurować sobie kartę graficzną, bo to ona jest odpowiedzialna w dużej mierze za to, co jest odbierane przez nasz monitor.

Konfiguracja touchpad'a w laptopie pod linux'em

Mikhail Morfikov — Sun, 03 Jan 2016 20:48:40 +0000

Laptopy zwykle mają niewielkie rozmiary i są możliwie okrojone, tak by zapewnić jak największą mobilność. Oczywiście nikt tych maszyn nie pozbawił klawiatury, bo to czyniłoby je mało użytecznymi. Możemy oczywiście spotkać całą masę modeli, które nie mają wydzielonej klawiatury numerycznej, czy też brak określonych przycisków. Niemniej jednak, nie jest to aż taka niedogodność jak brak myszy. W laptopach zamiast myszki mamy zaimplementowany touchpad. Korzystanie z niego wymaga znacznej wprawy ale i tak wątpię, że ktoś byłby w stanie używać go do gry w CS'a. Tak czy inaczej, każde urządzenie w linux'ie idzie w mniejszym czy większym stopniu sobie skonfigurować. Taki laptopowy touchpad nie jest żadnym wyjątkiem i w tym wpisie postaramy się go nieco ogarnąć.

Jak wyłączyć monitor z linii poleceń

Mikhail Morfikov — Wed, 11 Nov 2015 22:30:36 +0000

Pewnego niezbyt pamiętnego dnia byłem zmuszony skorzystać z windowsa. Po chwili pracy na nim, musiałem odejść od komputera na dłuższą chwilę. Chciałem zatem wyłączyć monitor bez jednoczesnego wyłączania całego komputera, czy przełączania go w stan uśpienia. Problem na jaki się natknąłem był taki, że kompletnie nie miałem pojęcia jak tego dokonać i ostatecznie zakończyło się to przyciśnięciem fizycznego przycisku na obudowie monitora. Gdybym tego nie zrobił, monitor by się wyłączył sam ale dopiero po pewnym czasie, który został określony w opcjach zarządzania energią. Nie miałem za bardzo czasu i chęci szukać rozwiązania tego problemu ale z tego co widziałem na necie, to ludzie rozpisywali jakieś tutorale na ten temat, co wydało mi się co najmniej dziwne. Czy w windowsie nie nie ma żadnej opcji by wyłączyć w prosty sposób monitor? Najwyraźniej nie ma, przynajmniej ja jej nie znalazłem. Czy my na linux'ie też mamy takie problemy? W tym wpisie postaramy się odpowiedzieć na pytanie czy jest jakiś prosty sposób by na linux'ie wyłączyć monitor z wiersza poleceń, tak by efekt był praktycznie natychmiastowy.

Szyfrowanie ruchu do Xserver'a przy pomocy SSH

Mikhail Morfikov — Sat, 31 Oct 2015 16:47:10 +0000

W przypadku zaufanych sieci lokalnych, czy też kontenerów LXC, nie musimy zbytnio się troszczyć o bezpieczeństwo przesyłanych danych. Nikt nam przecież nie założy tutaj podsłuchu. Dlatego też we wpisie poświęconym konfiguracji Wine nie szyfrowaliśmy praktycznie żadnego ruchu sieciowego. Gdyby jednak zaszła potrzeba przesłania pakietów do zdalnego Xserver'a przez internet, to takie rozwiązanie naraziłoby nas na przechwycenie wszystkich danych. By zabezpieczyć się przed tego typu scenariuszem możemy zaszyfrować ruch do Xserver'a forward'ując wszystkie zapytania przy pomocy szyfrowanego tunelu TLS. Możemy to zrobić przy pomocy SSH i w tym wpisie postaramy się skonfigurować ten mechanizm.

Xauth i xhost na straży bezpieczeństwa Xserver'a

Mikhail Morfikov — Fri, 30 Oct 2015 23:45:04 +0000

Na debianie Xserver domyślnie ma wyłączoną możliwość nasłuchiwania połączeń zdalnych. Chodzi oczywiście o kwestie bezpieczeństwa, bo przecie nie od dziś wiadomo, że akurat to oprogramowanie jest dziurawe jak sito i nikt rozsądny nie chciałby instalować go na swoim serwerze. Należałoby jednak rozgraniczyć wykorzystywanie podatności jakiegoś oprogramowania od możliwości wejścia z nim w interakcję. Jakby nie patrzeć, sam Xserver posiada co najmniej trzy mechanizmy ochrony, a do tego dochodzą jeszcze reguły iptables , czy też pliki /etc/hosts.allow i /etc/hosts.deny . Prawdopodobnie jest ich jeszcze kilka ale te najczęściej wykorzystywane mechanizmy gdy pojawia się słowo Xserver, to -nolisten tcp (domyślnie aktywowany), xhost oraz xauth . Pierwszy z nich wyklucza się z pozostałymi i to tym dwóm ostatnim przyjrzymy bliżej w tym wpisie.

Mechanizmy xhost oraz xauth w żaden sposób nie zabezpieczają informacji przesyłanych do Xserver'a. Wobec czego, całą komunikację można bez problemu podsłuchać. Stwarza to zagrożenie przechwycenia nie tylko obrazu wyświetlanego na monitorze ale także danych dotyczących myszy i przyciskanych klawiszy na klawiaturze.

Wine w kontenerze LXC

Mikhail Morfikov — Fri, 30 Oct 2015 17:13:58 +0000

Każdy kto zmienił architekturę systemu z i386 na amd64 raczej nie dostrzegł większej różnicy w operowaniu na którejś z nich. Czasem jedynie pakiety w nazwie mają 64 zamiast 32. Jest natomiast jedna rzecz, która drażni chyba każdego. Mowa tutaj o projekcie Wine. Wine nie umie obsługiwać natywnie serwera dźwięku PulseAudio. Do tego dochodzi jeszcze problem, który związany jest z tymi wszystkimi pakietami 32 bitowymi, które trzeba zainstalować. I w ten sposób nasz system staje się bardziej multiarch niż amd64. W tym wpisie postaramy się przy pomocy kontenera LXC odizolować Wine od całej reszty systemu operacyjnego, tak by nie musieć wgrywać do niego całej masy zbędnych bibliotek.

Klawiatura i jej konfiguracja pod Debianem

Mikhail Morfikov — Wed, 15 Jul 2015 01:21:22 +0000

W środowiskach graficznych, np. GNOME czy KDE, nie musimy zbytnio się zastanawiać nad tym jak skonfigurować klawiaturę, bo wszystko możemy sobie szybko i w prosty sposób wyklikać z graficznego panelu administracyjnego systemu. Natomiast jeśli korzystamy jedynie z odchudzonych instalacji linux'a zawierających jedynie jakiś menadżer okien, np. OPENBOX, to sami musimy zadbać o skonfigurowanie klawiatury, tak by układ się zgadzał, by były dostępne polskie znaki, no i oczywiście by system potrafił rozpoznać ewentualne klawisze multimedialne.

Przecinek vs. kropka na klawiaturze numerycznej

Mikhail Morfikov — Mon, 08 Jun 2015 16:02:13 +0000

Jak możemy przeczytać pod tym linkiem , zróżnicowanie pod względem zapisu większych liczb jak i części dziesiętnych różni się w zależności od kraju. Jedne do oddzielania od siebie tysięcy wykorzystują kropki, inne zaś przecinki i vice versa w przypadku części niecałkowitej. Nie będę tutaj się rozpisywał na temat wyższości kropki nad przecinkiem, bo problem dotyczy zupełnie czegoś innego, mianowicie, tego jak system interpretuje znaki pochodzące z klawiatury numerycznej.

Klawiatura multimedialna i niedziałające klawisze

Mikhail Morfikov — Mon, 08 Jun 2015 12:51:05 +0000

Bardzo ciężko spotkać wypasioną klawiaturę, po której podłączeniu wszystkie przyciski będą funkcjonować jak należy, a to z tego względu, że nie do końca są one wykrywane przez nasz system. Zwykle są to klawisze multimedialne lub inne niestandardowe przyciski, które nie pasują do układu 104 klawiszy. W większości przypadków odpowiednie skonfigurowanie modelu klawiatury powinno rozwiązać nasze problemy. Nie zawsze jednak posiadany przez nas model jest do wyboru. Czasami nawet i jego wskazanie nie pomaga i najzwyczajniej w świecie niektóre klawisze po prostu nie zostaną wykryte przez system.

Bezpieczeństwo Xserver'a pod linux'em

Mikhail Morfikov — Sat, 09 May 2015 17:21:30 +0000

Prawdopodobnie każdy z nas korzysta, lub też i korzystał, ze skrótu klawiszy Ctrl-Alt-Backspace do resetowania środowiska graficznego na linux'ie. Może i to jest wygodny sposób na szybki restart sesji graficznej Xserver'a ale nie do końca jest on bezpieczny. Nie mówię tutaj o samej utracie danych towarzyszącej takiej akcji ale o możliwości obejścia ekranu logowania o ile ta kombinacja klawiszy nie jest wyłączona. Jest też kilka innych rzeczy, które mogą skompromitować źle zabezpieczony Xserver i tej kwestii będzie poświęcony niniejszy wpis.