Foldery on Morfitronik

Jak odszukać pliki utworzone godzinę temu (find)

Mikhail Morfikov — Thu, 09 Jun 2016 12:44:12 +0000

W linux'ie wszystko może być reprezentowane za pomocą pliku. Te pliki są tworzone, zmieniane i usuwane praktycznie non stop podczas pracy systemu operacyjnego. Zwykle też nie zwracamy uwagi na metadane opisujące pliki w systemie plików, bo przecie bardziej interesuje nas ich zawartość. Niemniej jednak, w pewnych sytuacjach te metadane mogą się okazać bardzo użyteczne. Weźmy sobie przykład partycji /home/ . Prawie zawsze po odpaleniu aplikacji są tworzone na niej nowe pliki lub zmieniane te już istniejące. Jako, że nie zawsze wiemy na jakich plikach operuje dany program, to moglibyśmy przeszukać pliki w katalogu domowym użytkownika i poddać analizie ich czas modyfikacji. Taką operacje możemy przeprowadzić przy pomocy polecenia find i w tym wpisie zobaczymy jak tego dokonać.

Data i czas utworzenia pliku w linux'ie (crtime)

Mikhail Morfikov — Tue, 07 Jun 2016 17:07:54 +0000

Systemy plików, które wykorzystujemy na partycjach swoich dysków, zawierają metadane opisujące pliki. Domyślnym systemem plików w większości linux'ów (do nich zalicza się też debian) jest EXT4. Gdy listujemy pliki przy pomocy narzędzia ls , jesteśmy w stanie uzyskać szereg informacji opisujących konkretny plik. Mamy tam min. czas ostatniej modyfikacji i-węzła (i-node), czyli tzw. ctime . Narzędzia takie jak stat są w stanie podać również inne czasy, tj. atime (ostatni czas dostępu do pliku) oraz mtime (ostatni czas modyfikacji pliku). Jednak żaden z tych powyższych nie przekłada się na czas utworzenia pliku. Co prawda, po stworzeniu pliku, wszystkie te czasy są ze sobą zsynchronizowane ale po przeprowadzeniu szeregu różnych operacji na tym pliku, problematyczne może być ustalenie pierwotnej daty jego utworzenia. Celem tego artykułu jest pokazanie, jak przy pomocy debugfs uzyskać czas utworzenia dowolnie wskazanego pliku w systemie plików EXT4.

Sparse files (rozrzedzone pliki)

Mikhail Morfikov — Thu, 02 Jun 2016 16:42:26 +0000

Każdy system plików opiera się na blokach danych. Standardowo taki blok w systemie plików EXT4 ma 4 KiB (8 x 512 bajtów). Za każdym razem, gdy tworzymy jakiś plik na dysku, alokowana jest pewna część bloków, na których ten plik ma zostać zapisany. Te większe pliki rezerwują więcej bloków, choć nie zawsze są to bloki ciągłe. W taki sposób, plik o rozmiarze 10 GiB okupowałby dokładnie tyle miejsca na dysku ile sam waży. Niemniej jednak są pewne pliki, które może i ważą te 10 GiB ale system plików postrzega je tak jakby miały 100 MiB czy 200 MiB, w zależności od tego ile "faktycznie" taki plik zajmuje miejsca. Jak to możliwe? Pliki, o których mowa, to tzw. "rozrzedzone pliki" (Sparse files). Taki plik składa się z szeregu bloków pustych (mających same zera), których nie trzeba zapisywać na dysk. Zamiast tego, można jedynie zapisać metadane w strykturze systemu plików, które będą opisywać te puste bloki. Poniższy artykuł ma na celu pokazać do czego takie pliki sparse mogą nam się przydać i jak z nich korzystać.

Ukrywanie informacji w plikach (steganografia)

Mikhail Morfikov — Thu, 21 Jan 2016 21:49:23 +0000

Jak możemy wyczytać na wikipedii, steganografia to nauka, która ma na celu ukrycie faktu prowadzenia komunikacji. Odróżnia ją to nieco od kryptografii, gdzie wiadomość jest wprawdzie nieczytelna ale wiadome jest, że dokonywana jest wymiana informacji między dwoma punktami. W przypadku steganografii możemy ukryć pewną informację, np. w pliku graficznym maskując tym samym cały proces przekazywania danych. W taki sposób osoba, która nie ma pojęcia o fakcie ukrycia informacji, zobaczymy jedynie zwykły obrazek. Poniższy wpis ma na celu sprawdzenie jak skuteczna jest ta metoda i czy nadaje się do zastosowania dla przeciętnego zjadacza chleba.

Metadane plików graficznych (EXIF)

Mikhail Morfikov — Thu, 21 Jan 2016 16:58:55 +0000

Każdy plik posiada szereg opisujących go atrybutów. Możemy się o tym przekonać wykorzystując narzędzia ls lub stat . W ich przypadku zostaną nam zwrócone takie informacje jak rozmiar pliku, data modyfikacji czy też prawa dostępu. To właśnie są metadane opisujące pliki w obszarze systemu plików i są one wymagane, by system operacyjny działał prawidłowo. To jednak nie jedyne metadane, z którymi spotykamy się na co dzień. Najlepszym przykładem są zdjęcia czy filmy robione smartfonami czy też aparatami lub kamerami cyfrowymi. Każdy plik stworzony za pomocą tych urządzeń zawiera w sobie bardzo rozbudowane informacje, które nie zawsze chcielibyśmy udostępniać. W tym wpisie skupimy się głównie na danych EXIF zawartych w plikach graficznych, które postaramy się wydobyć, zmienić i usunąć.

Domyślne aplikacje w oparciu o typy plików (MIME)

Mikhail Morfikov — Tue, 12 Jan 2016 20:18:33 +0000

Pełne środowiska graficzne zwykle oferują odpowiednie narzędzia, które mogą posłużyć skonfigurowaniu domyślnych aplikacji. Jesteśmy zatem w stanie bardzo prosto przypisać szereg typów MIME do odpowiednich programów. Wobec takiego stanu rzeczy, przy próbie uruchomienia jakiegoś pliku, ten zostanie odpalony przez konkretną aplikację. Niemniej jednak, jeśli chodzi o środowiska graficzne oparte o menadżery okien, np. Openbox, to na dobrą sprawę mamy bardzo małe pole manewru. Niezależnie czy korzystamy z GNOME, KDE, XFCE, MATE czy też Openbox'a, wszystkie z nich wykorzystują dokładnie ten sam mechanizm wiązania aplikacji z typami plików. Możemy zatem ominąć te wszystkie graficzne nakładki i ręcznie skonfigurować sobie typy MIME, tak by działały niezależnie od wykorzystywanego środowiska graficznego. W tym wpisie spróbujemy przyjrzeć się nieco bliżej konfiguracji tego całego mechanizmu.

Jak odzyskać usunięte z dysku pliki

Mikhail Morfikov — Mon, 30 Nov 2015 19:03:05 +0000

Całkowite usuwanie plików (shred) jak i zerowanie całych nośników ma na celu nieodwracalne zniszczenie danych. W tych podlinkowanych artykułach próbowaliśmy zatrzeć ślady po skasowanych plikach. W tym wpisie zaś prześledzimy sobie co tak naprawdę się dzieje po utworzeniu i skasowaniu pliku, a także spróbujemy odzyskać te z nich, które już nie istnieją w naszym systemie. Ten artykuł będzie dotyczył jedynie systemu plików z rodziny ext , głównie ext4 .

Kodowanie nazw plików i jego zmiana

Mikhail Morfikov — Fri, 27 Nov 2015 15:15:45 +0000

Chciałem dziś wypakować sobie kilka plików, które były zebrane w paczkę .zip . Problem w tym, że ta osoba, co te pliki pakowała, najwyraźniej robiła to na widnowsie no i nie użyła standardowego kodowania, które jest wykorzystywane na każdym innym systemie, tj. UTF-8. Wobec tego, wszystkie pliki mają w swoich nazwach znaczek � w miejscu polskich liter. Jako, że tych plików jest dość dużo, to odpada ręczna edycja nazw i trzeba pomyśleć nad jakimś innym rozwiązaniem. Zmiana kodowania nazw plików, to nie jest to samo co zmiana kodowania zawartości tych plików. Na szczęście w linux'ie mamy do dyspozycji narzędzie convmv , które jest w stanie, jak sama nazwa mówi, przepisać nazwy plików ustawiając przy tym odpowiednie kodowanie.

Całkowite usuwanie plików przy pomocy shred

Mikhail Morfikov — Tue, 24 Nov 2015 15:11:32 +0000

W przypadku, gdy musimy pozbyć się jakiegoś pliku, który znajduje się na dysku, to nie jest zalecane korzystanie z narzędzia rm . Usuwa ono jedynie odnośnik do pliku, który go identyfikuje w strukturze systemu plików, tzw. i-węzeł (i-node). To co uzyskujemy za pomocą takich narzędzi jak rm , to jedynie oznaczenie pewnych bloków (tych od pliku) jako wolne, w których system operacyjny będzie w stanie dokonać zapisu danych późniejszym czasie. Podczas tej operacji nie są usuwane żadne informacje z dysku, a mając na uwadze ten fakt, możemy bez problemu tak "usunięty" plik odzyskać. By mieć pewność, że plik zostanie trwale zniszczony, trzeba go ponownie napisać, np. przy pomocy shred, który standardowo jest dostępny w każdej dystrybucji linux'a i to jemu będzie poświęcony ten wpis.

Uprawnienia do plików systemowych w linux'ie

Mikhail Morfikov — Mon, 16 Nov 2015 12:34:52 +0000

Każdy z nas popełnia błędy. Niektóre z nich są błahe i w sporej części łatwe do poprawienia. Zwykle też nie niosą one ze sobą większych konsekwencji. Natomiast błędy, które popełniamy podczas pracy w systemie operacyjnym wykonując różne prace administracyjne mogą nas czasem słono kosztować. W linux'ach ogromną rolę odgrywają prawa do plików. O ile root ma dostęp do wszystkich plików, to w przypadku zwykłych użytkowników (czy tez usług systemowych) już tak nie jest. Przypadkowa zmiana tych uprawnień może zaowocować problemami związanymi z bezpieczeństwem takiego systemu, a w niektórych przypadkach może nawet uniemożliwić jego start. Na necie kilka razy obił mi się o oczy temat, gdzie ludzie przez przypadek (lub też całkiem świadomie) zmienili masowo uprawnienia w takich katalogach jak /usr/ czy /etc/ . Powiem nawet więcej, mi się raz taka sytuacja kiedyś przytrafiła. Co w takim przypadku można zrobić? Czy jedyną opcją, jaka nam pozostaje, to ponowna instalacja sytemu? Na szczęście nie, bo uprawnienia do plików możemy sobie zwyczajnie spisać i odtworzyć je w późniejszym czasie.

Zmiana kodowania znaków w plikach na UTF-8

Mikhail Morfikov — Fri, 13 Nov 2015 16:18:56 +0000

Pliki tekstowe w linux'ie są zakodowane w formacie UTF-8. Ta cyfra 8 może być jednak myląca, bo ilość bajtów potrzebnych do zakodowania pojedynczego znaku może się różnić i wynosi od 1 do 4. Tak czy inaczej, środowiska linux'owe już dawno zaimplementowały obsługę tego systemu kodowania i uczyniły go sobie domyślnym. Są jednak takie systemy operacyjne, które nie wykorzystują domyślnie UTF-8 do kodowania tekstu. Wobec czego, gdy spróbujemy otworzyć w edytorze taki plik, to w pewnych miejscach będziemy mieli krzaczki, zwykle tam gdzie są polskie znaki. To zjawisko jest bardzo charakterystyczne dla napisów w filmach. Niemniej jednak, zarówno edytory tekstu jak i player'y video są w stanie dokonać automatycznego doboru systemu kodowania i zwrócić nam czytelny plik. Nie zawsze jednak tak robią. Zamiast bawić się w tego typu automatyczne wynalazki, dużo lepszym rozwiązaniem jest zmiana kodowania plików, tak by przekonwertować je do formatu UTF-8 i w tym wpisie postaramy się to zrobić.

Dzielenie i łączenie pliku mp3

Mikhail Morfikov — Fri, 13 Nov 2015 13:03:57 +0000

Każdy z nas odsłuchuje czasem pliki .mp3 . Niekoniecznie musi to być muzyka, np. mogą być to audycje radiowe, czy też inne materiały audio. W przypadku dłuższych nagrań problematyczne może być odnalezienie w nich tego kawałka, który akurat chcielibyśmy ponownie odsłuchać. Podobnie sprawa ma się w przypadku, gdy dany materiał chcemy komuś przesłać. Jeśli ślemy całe nagranie, to musimy dodać informację od którego momentu zaczyna się coś dziać w tym utworze. Nie prościej wyciąć ten interesujący nas kawałek i zapisać go w osobnym pliku?

Ostatnio używane pliki (recently-used.xbel)

Mikhail Morfikov — Mon, 02 Nov 2015 23:54:42 +0000

Wielu ludzi nie lubi gdy maszyny monitorują każdy ich krok. W tym przypadku chodzi o pliki, które otwieramy czy zmieniamy podczas codziennej pracy na komputerze. Nasz system domyślnie tworzy listę i skrupulatnie dodaje do niej nowe pozycje. Ta lista jest przechowywana w pliku recently-used.xbel , który znajduje się w katalogu ~/.local/share/ . Gdy popatrzymy na tę funkcjonalność trochę pod inny kątem, możemy zauważyć, że w pewnych sytuacjach zagraża ona naszej prywatności. Skasowanie tego pliku nie rozwiązuje problemu, bo jest on tworzony na nowo, a nadawanie atrybutu odporności ( chattr +i ) nie jest żadnym rozwiązaniem. Na szczęście jest sposób na to by ten mechanizm dezaktywować i o tym będzie poniższy wpis.

Struktura plików urządzeń usb w katalogu /sys/

Mikhail Morfikov — Tue, 23 Jun 2015 20:23:09 +0000

Jeśli próbowaliśmy odnaleźć odpowiednią ścieżkę do urządzenia usb w linuxowym drzewie katalogów, to wiemy, że nie jest to łatwe zadanie. Mamy, co prawda, do dyspozycji polecenie lsusb ale ono nie daje nam precyzyjnych informacji na temat tego gdzie dokładnie w katalogu /sys/ znajdują się określone urządzenia. Na necie natrafiłem na FAQ dotyczący tego zagadnienia i postanowiłem napisać kilka zdań o tym jak zinterpretować ciągi typu 2-1.1.2:1.1 oraz jakie to może być urządzenie.

ECryptfs jako alternatywa dla encfs

Mikhail Morfikov — Mon, 22 Jun 2015 18:58:18 +0000

Dnia 2014-10-07 w Debianie była aktualizacja pakietu encfs , która to zawierała informację na temat audytu bezpieczeństwa jaki się dokonał parę miesięcy wstecz. Wyniki niezbyt dobrze wypadły, a nawet można powiedzieć, że wręcz katastrofalnie. Generalnie cały test został skwitowany słowami, że jeśli szyfrujemy pliki przy pomocy tego narzędzia, to jesteśmy relatywnie bezpieczni, nawet w przypadku jeśli ktoś te pliki przechwyci. Natomiast jeśli zaczniemy zmieniać/dodawać pliki i ten ktoś ponownie przechwyci nasz zaszyfrowany katalog, wtedy może on bez problemu odszyfrować całą jego zawartość. Jeśli wykorzystujemy encfs lokalnie, to być może nam nic nie grozi, nawet w przypadku raidu NSA na naszą chałupę. Problem w tym, że ogromna rzesza ludzi wykorzystuje encfs do zaszyfrowania plików w chmurze, np. na Dropbox'ie czy MEGA, a jak wiadomo, przy każdej synchronizacji, zmiany w danym katalogu są przesyłane do chmury i wszelkie zabezpieczenie jakie daje encfs diabli biorą. Może najwyższy czas zainteresować się ecryptfs?

Dzielenie pliku i łączenie jego części w całość

Mikhail Morfikov — Fri, 19 Jun 2015 13:24:34 +0000

Obecnie technika podziału jednego pliku na szereg mniejszych nie jest już tak szeroko stosowana jak parę lat temu gdy internet dopiero zaczynał pojawiać się w naszych domach. Głównym powodem jest postęp technologii i dziś już mało kto posiada łącza 128Kbit/s, wobec czego przesłanie pliku, który waży nawet kilka GiB nie jest niczym niezwykłym i nie ma potrzeby go dzielić na części. Niemniej jednak, z jakichś powodów ludzie chcą mieć taką możliwość i zastanawiają się jak podzielić plik na kilka części na jednej maszynie i połączyć je na innym komputerze.

WordPress: Ograniczone prawa dostępu

Mikhail Morfikov — Sat, 06 Jun 2015 11:41:24 +0000

Mając już zainstalowanego i wstępnie skonfigurowanego WordPress'a, przydałoby się zadbać prawa dostępu do jego plików jak i również ograniczyć nieco dostęp do samej bazy danych, tak by możliwie najmniejsze uprawnienia zostały nadane, co poprawi znacznie bezpieczeństwo naszej witryny. Jeśli opanowaliśmy już operowanie na instalacji WordPress'a przy pomocy skryptu wp-cli , to możemy bez wahania dokręcić śrubę naszemu serwisowi. Jeśli nie zaznajomiliśmy się jeszcze z powyższym narzędziem, to ograniczenie praw może spowodować problemy z aktualizacją rdzennych plików WordPress'a, jak i instalacją/konfiguracją jego pluginów czy motywów.