Morfitronik Security & Privacy

Uszkodzony sektor na dysku i jego realokoacja

2015-06-15 17:18:01
Morfik

Uszkodzone sektory w przypadku dysków HDD, to jak sama nazwa wskazuje, sektory, które z jakichś przyczyn nie działają tak jak powinny. Doprowadza to z reguły do niestabilności systemu operacyjnego objawiającej się jego zawieszaniem w momencie próby odczytu danych z takiego padniętego sektora. Przyczyny mogą być różne. Zwykle jest to jednak fizyczne uszkodzenie powierzchni nośnika, np w wyniku wstrząsu, czy też zwyczajne zmęczenie materiału. Jest wielce prawdopodobne, że nie jesteśmy w stanie nic poradzić w tego typu sytuacji, a ci bardziej zaawansowani użytkownicy zalecają jak najszybszą wymianę dysku, bo pierwszy bad sektor oznacza, że niedługo będzie ich więcej. Czasem jednak błędy odczytu mogą być programowe, tj. fizycznie każdy sektor jest w porządku ale z jakiegoś powodu system nie potrafi odczytać z nich danych. Przy odrobinie szczęścia jesteśmy w stanie odblokować taki sektor.

Pierwszy uszkodzony sektor

Po 18.798 godzinach pracy, mój główny dysk złapał prawdopodobnie bad sektor. W logu S.M.A.R.T można przeczytać info o takim błędzie:

Error 25 occurred at disk power-on lifetime: 18798 hours (783 days + 6 hours)
  When the command that caused the error occurred, the device was active or idle.

  After command completion occurred, registers were:
  ER ST SC SN CL CH DH
  -- -- -- -- -- -- --
  40 51 08 00 40 37 e6  Error: UNC 8 sectors at LBA = 0x06374000 = 104284160

  Commands leading to the command that caused the error were:
  CR FR SC SN CL CH DH DC   Powered_Up_Time  Command/Feature_Name
  -- -- -- -- -- -- -- --  ----------------  --------------------
  c8 00 08 00 40 37 e6 08      08:54:35.771  READ DMA
  ec 00 00 00 00 00 a0 08      08:54:35.763  IDENTIFY DEVICE
  ef 03 46 00 00 00 a0 08      08:54:35.763  SET FEATURES [Set transfer mode]

Problemy z sektorami można zauważyć również w /var/log/messages . Poniżej linijka, która pokaże, czy są jakieś wzmianki o nich:

# grep LBA /var/log/messages* | awk '{print $9}' | sort | uniq
156299375
2930275055
976817134

No tak 3 kolejne i żaden z nich nie odpowiada temu, co siedzi w raporcie S.M.A.R.T . To niekoniecznie muszą być bad sektory ale każdy wymieniony sektor trzeba sprawdzić pod kątem odczytu, być może były tam jakieś problemy wcześniej i temu system to zanotował ale niekoniecznie oznacza to, że problemy dalej występują. Najlepiej po prostu odpytać te sektory i jeśli dadzą się czytać, wszystko jest w porządku i można o nich zapomnieć. No to do dzieła:

# hdparm --read-sector 156299375 /dev/sda

/dev/sda:
reading sector 156299375: succeeded

# hdparm --read-sector 2930275055 /dev/sda

/dev/sda:
reading sector 2930275055: succeeded

# hdparm --read-sector 976817134 /dev/sda

/dev/sda:
reading sector 976817134: succeeded

Oczywiście, tych sektorów w logu może być więcej, ja mam w miarę świeży system i logów jako takich za dużo w nim jeszcze się nie zdążyło nazbierać. W każdym razie, wszystkie sektory z logu zostały odczytane pomyślnie.

Jeśli pojawiają się błędy w liczbie sektorów 8 (tak jak w tym przypadku), oznacza to prawdopodobnie, że dysk używa technologii advanced format, czyli ma sektory nie 512 bajtów, a 8*512=4096 bajtów. Czasami dysk może zwracać wartość 512 bajtów w każdym możliwym miejscu, pomimo faktu, że ma sektory 4096 bajtowe.

W syslogu, przy próbie odczytu uszkodzonego sektora, można zobaczyć taki komunikat:

Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342060] ata1.01: exception Emask 0x0 SAct 0x0 SErr 0x0 action 0x0
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342069] ata1.01: failed command: READ SECTOR(S)
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342077] ata1.01: cmd 20/00:01:00:40:37/00:00:00:00:00/f6 tag 0 pio 512 in
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342077]          res 51/40:01:00:40:37/40:00:06:00:00/f6 Emask 0x9 (media error)
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342082] ata1.01: status: { DRDY ERR }
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.342085] ata1.01: error: { UNC }
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.379301] ata1.01: configured for UDMA/133
Nov 21 12:57:29 morfikownia kernel: [ 5503.379331] ata1: EH complete

Mi on nic nie mówi, no może poza tym, że jest błąd odczytu sektora. Co ciekawe dysk sam nie realokował go. W tabelce S.M.A.R.T widnieje ciągle jako uszkodzony:

ID# ATTRIBUTE_NAME          FLAG     VALUE WORST THRESH TYPE      UPDATED  WHEN_FAILED RAW_VALUE
  5 Reallocated_Sector_Ct   0x0033   200   200   140    Pre-fail  Always       -       0
196 Reallocated_Event_Count 0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       0
197 Current_Pending_Sector  0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       1
198 Offline_Uncorrectable   0x0030   200   200   000    Old_age   Offline      -       2

Uszkodzony sektor nie jest oznaczany jako nie do użytku automatycznie dlatego, że w tym sektorze rezyduje jakiś plik, lub część jakiegoś pliku. Sektor może być realokowany tylko przy zapisie danych na dysk, a nie przy ich odczycie. Przy odczycie dostaje się tylko błęda. W tym wypadku zapis wadliwego sektora nie może się odbyć, bo miejsce jest zajęte przez plik, dlatego też raport S.M.A.R.T pokazuje błąd odczytu bez przenoszenia sektora, co wskazuje na uszkodzony plik, który trzeba zlokalizować. Ok, może nie trzeba, wystarczy pewnie nadpisać ponownie ten sektor siłowo i ma się spokój, przynajmniej do czasu gdy zajdzie potrzeba skorzystania z tego pliku. Ja postaram się doszukać nieco więcej informacji na temat tego zdarzenia. Tylko jak ustalić jaki to plik i gdzie te sektory dokładnie się znajdują i co oznacza LBA=104284160 w raporcie S.M.A.R.T?

Plik rezydujący na uszkodzonym sektorze

Zgodnie z tym co piszą na wiki: “LBA (ang. Logical Block Addressing) - metoda obsługi dysku twardego przez system operacyjny. I aby go wyliczyć, trzeba skorzystać z poniższego wzoru”:

LBA = ( numer_cylindra * liczba_glowic_na_cylinder + numer_glowicy ) * liczba_sektorow_na_sciezke + numer_sektora -1

Hmmm, taa, a nie da się jakoś po ludzku? Da się. Przede wszystkim musimy ustalić, na której partycji występuje bad sektor. To jest akurat stosunkowo proste. Można skorzystać z narzędzia fdisk i popatrzyć po początkach i końcach partycji i jeśli bad sektor się zawiera w którymś z przedziałów, oznacza to, że partycja zawierająca uszkodzony sektor została zlokalizowana. Tak wygląda struktura mojego dysku:

root:~# fdisk -lu /dev/sda

Disk /dev/sda: 1500.3 GB, 1500301910016 bytes
255 heads, 63 sectors/track, 182401 cylinders, total 2930277168 sectors
Units = sectors of 1 * 512 = 512 bytes
Sector size (logical/physical): 512 bytes / 512 bytes
I/O size (minimum/optimal): 512 bytes / 512 bytes
Disk identifier: 0x000a8aae

   Device Boot      Start         End      Blocks   Id  System
/dev/sda1   *        2048     1953791      975872   83  Linux
/dev/sda2         1953792    99610623    48828416   83  Linux
/dev/sda3        99610624  1466798079   683593728   83  Linux
/dev/sda4      1466800126  2930276351   731738113    5  Extended
/dev/sda5      1857425408  2482423807   312499200   83  Linux
/dev/sda6      2482425856  2930276351   223925248   83  Linux
/dev/sda7      1466802176  1646376959    89787392   83  Linux
/dev/sda8      1646379008  1857423359   105522176   83  Linux

Partition table entries are not in disk order

Liczba 104284160 (ta z błędu S.M.A.R.T) zawiera się w przedziale 99610624-1466798079 , także bad sektor znajduje się na 3 partycji. W przypadku posiadania kilku padniętych sektorów, poniższe kroki trzeba zastosować do każdego z nich. W każdym razie, mając już trefną partycję, nasuwa się pytanie o dokładne miejsce, którego system nie jest w stanie odczytać. Interesuje nas początek partycji i lokalizacja sektora. Są to dwie zmienne, które będą nam potrzebne do późniejszego równania, oznaczmy je sobie L=104284160 oraz S=99610624 . Musimy pozyskać jeszcze jedną zmienną – rozmiar bloku, a ten z kolei możemy wyciągnąć przez tune2fs :

# tune2fs -l /dev/mapper/crypt_filmy | grep Block
Block count:              170897920
Block size:               4096
Blocks per group:         32768

Oczywiście ja używam zaszyfrowanych partycji temu odwołuję się do urządzeń w /dev/mapper/ . Standardowo jednak są to partycje typu /dev/sda2 , etc. Czyli rozmiar bloku systemu plików to 4096. Jest to nasza zmienna B . Teraz podstawiamy to wszystko do wzoru:

b = (int)((L-S)*512/B)
b = (int)((104284160-99610624)*512/4096
b = 584192

(int) bierze z wyniku liczbę całkowitą. W ten sposób uzyskaliśmy numer wadliwego bloku widzianego przez system plików na danej partycji. Musimy zbadać ten blok przy pomocy debugfs :

# debugfs
debugfs 1.42.8 (20-Jun-2013)
debugfs:  open /dev/mapper/crypt_filmy
debugfs:  testb 584192
Block 584192 marked in use
debugfs:  icheck 584192
Block Inode number
584192      37486656
debugfs:  ncheck 37486656
Inode Pathname
37486656    /gry/World of Warcraft 3.3.5a (no install)/Data/patch.MPQ

Polecenie open przechodzi do analizy systemu plików na wskazanej partycji. Następnie przy pomocy testb sprawdzamy czy dany blok jest w użyciu czy też nie. Jeśli jest, znaczy, że znajduje się tam plik. Sprawdzamy zatem przy pomocy icheck, który inode używa tego bloku, a następnie przy pomocy ncheck sprawdzamy jaka ścieżka pliku na dysku jest mu przypisana. Po nitce do kłębka i tak znaleźliśmy plik, którego dane znajdują się na uszkodzonym sektorze. No taa, też nie miało gdzie tego sektora wywalić…

Co oznacza, że plik znajduje się w obszarze bad sektora? Najlepiej odpowiedzieć na to pytanie poprzez próbę skopiowania tego pliku:

# ls -al  "/media/Filmy/gry/World of Warcraft 3.3.5a (no install)/Data/patch.MPQ"*
-rwxrwx--- 1 morfik morfik 3.8G Jul  8  2012 /media/Filmy/gry/World of Warcraft 3.3.5a (no install)/Data/patch.MPQ*
-rwxrwx--- 1 morfik morfik 1.2G Jul  8  2012 /media/Filmy/gry/World of Warcraft 3.3.5a (no install)/Data/patch.MPQ_back*

Jak widać skopiowało się tylko 1.2GiB danych z faktycznych 3.8GiB . Zaglądając w tym czasie do logu S.M.A.R.T, można odnotować kilka kolejnych błędów. Jeśli tak się stało, znaczy, że znaleźliśmy winowajcę. Oczywiście nie da się już tego pliku skopiować, dysk przywiesza system przy próbie odczytu wadliwego sektora, jedyne co można zrobić to usunąć plik z systemu, a właściwie zwolnić inode oraz ręcznie realokować ten sektor przy pomocy dd lub hdparm . Ja skorzystałem z dd :

# dd if=/dev/zero of=/dev/mapper/crypt_filmy bs=4096 count=1 seek=584192
# sync

Teoretycznie w ten sposób wyzerowany (nadpisany) sektor zostanie realokowany i już nigdy więcej dane do wadliwego bloku nie trafią.

Przy zapisie danych bezpośrednio na partycję, ogromne znaczenie ma parametr bs, a on z kolei zależy od tego czy dysk ma 512 czy 4096 bajtowe sektory. W przypadku takim jak mój, gdzie ciężko było to oszacować, można spróbować techniki na jeża, czyli ustawić bs=512 . Jeśli sektor nie zostanie realokowany, prawdopodobnie mamy do czynienia z sektorami 4096 bajtowymi, bo by sektor został przeniesiony, trzeba zapisać pozostałe 7 sektorów, co wypełni 4096 bajtów. Można to albo ustawić przez bs=512 count=8 albo bs=4096 count=1 . Należy pamiętać, że w obu przypadkach zostanie nadpisanych 4096 bajtów i jeśli mamy 512 bajtowy sektor, to możemy mieć problemy. Ponadto, parametr seek powinien też być wielokrotnością 8 przy 4096 bajtowych sektorach.

S.M.A.R.T powinien automatycznie zaktualizować odpowiednie atrybuty. Niektóre dyski jednak wymagają by dokonać tego ręcznie przez wykonanie testu offline:

# smartctl -t offline /dev/sda

Będzie on trwał ładnych parę godzin ale można używać PC jak gdyby nigdy nic, z tym, że im bardziej będzie dysk obciążony, tym wolniej zostanie przeskanowany.

Problemy z realokowaniem bad sektora

U mnie ten powyższy schemat nie zdał egzaminu, być może dlatego, że próbowałem przez /dev/mapper/ . W każdym razie, próba nadpisania tego sektora wyrzucała błąd zapisu. Za bardzo nie wiedziałem w czym tkwi problem z realokowaniem tego bad bloka, dlatego też posłużyłem się hdparm . Chciałem sprawdzić czy jemu się uda realokować padnięty sektor. Tutaj uwaga na numerki – podajemy liczbę wyrzuconą przez raport S.M.A.R.T:

# hdparm --yes-i-know-what-i-am-doing --write-sector 104284160 /dev/sda

/dev/sda:
re-writing sector 104284160: succeeded

W końcu jakiś postęp. Sprawdźmy zatem co S.M.A.R.T nam powie:

# smartctl -A /dev/sda | egrep "Reallocated|Pending|Uncorrectable"
  5 Reallocated_Sector_Ct   0x0033   200   200   140    Pre-fail  Always       -       0
196 Reallocated_Event_Count 0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       0
197 Current_Pending_Sector  0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       0
198 Offline_Uncorrectable   0x0030   200   200   000    Old_age   Offline      -       2

A to dopiero dziwne, wartość atrybutu 197 została wyzerowana. Poprzednio była tam wartość 1 . Atrybut 5 tez ma zero. Szukając info na ten temat, okazało się, że nawet takie problemy z sektorem jak ja miałem, niekoniecznie oznaczają, że sektor będzie skazany na zapomnienie i odesłany w nicość. Gdy tego typu sytuacja się przytrafia, oznacza to nic innego jak przywrócenie sektora do życia, czyli udało się go odblokować.

W przypadku gdyby się nie udało, raport smart by wyglądał jak poniżej:

  5 Reallocated_Sector_Ct   0x0033   200   200   140    Pre-fail  Always       -       1
196 Reallocated_Event_Count 0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       1
197 Current_Pending_Sector  0x0032   200   200   000    Old_age   Always       -       0
198 Offline_Uncorrectable   0x0030   200   200   000    Old_age   Offline      -       2

Zostanie wyzerowany atrybut 197, a do atrybutów 5 i 196 zostanie dopisane +1. Natomiast atrybut 198 nie zostanie zmieniony.

Po zakończeniu prac, przeprowadzić musimy jeszcze test skanowania całej powierzchni dysku:

# smartctl -t offline /dev/sda

Powinno to wyzerować atrybut 198 . U mnie, po przejściu testu, ten atrybut nadal ma wartość 2 i nie mam zielonego pojęcia jak się go pozbyć. Przejście testu powinno też zapalić zieloną lampkę i oznaczyć urządzenie jako sprawne.

Poniżej info o testach mojego dysku:

# smartctl -l selftest /dev/sda
smartctl 6.2 2013-07-26 r3841 [x86_64-linux-3.12-0.slh.3-aptosid-amd64] (local build)
Copyright (C) 2002-13, Bruce Allen, Christian Franke, www.smartmontools.org

=== START OF READ SMART DATA SECTION ===
SMART Self-test log structure revision number 1
Num  Test_Description    Status                  Remaining  LifeTime(hours)  LBA_of_first_error
# 1  Short offline       Completed without error       00%     18858         -
# 2  Extended offline    Completed without error       00%     18858         -
# 3  Conveyance offline  Completed without error       00%     18854         -
# 4  Short offline       Completed without error       00%     18853         -
# 5  Short offline       Completed: read failure       90%     18852         104284160
# 6  Short offline       Completed: read failure       90%     18845         104284160
# 7  Short offline       Completed: read failure       90%     18839         104284160
# 8  Short offline       Completed: read failure       90%     18837         104284160
# 9  Short offline       Completed: read failure       90%     18836         104284160
#10  Short offline       Completed: read failure       90%     18836         104284160
#11  Short offline       Completed: read failure       90%     18836         104284160
#12  Short offline       Completed without error       00%     18673         -
#13  Short offline       Completed without error       00%     18498         -
#14  Short offline       Completed without error       00%        85         -
7 of 7 failed self-tests are outdated by newer successful extended offline self-test # 2

Oraz log chwilę po ukończeniu skanowania:

Nov 22 01:05:51 morfikownia smartd[3463]: Device: /dev/sda [SAT], 2 Offline uncorrectable sectors
Nov 22 01:05:51 morfikownia smartd[3463]: Device: /dev/sda [SAT], previous self-test completed without error
Nov 22 01:05:51 morfikownia smartd[3463]: Device: /dev/sda [SAT], Self-Test Log error count decreased from 7 to 0
Nov 22 01:05:51 morfikownia smartd[3463]: Device: /dev/sda [SAT], Self-Test Log does no longer report errors, warning condition reset after 1 email

Co prawda u mnie udało się wyleczyć dysk z bad sektora ale pierwszy padnięty sektor nie oznacza, że trzeba od razu lecieć do sklepu z zamiarem kupna nowego urządzenia. Trzeba tylko monitorować czy aby liczba uszkodzonych sektorów się czasem nie zwiększa. Oczywiście każdy bad sektor oznacza utratę danych, w tym przypadku dość kosztowną, bo prawie 4GiB. Choć w sumie jakby to był film, to pewnie dałoby radę wyciąć kawałek od początku filmu do sektora i od sektora do końca filmu, a potem oba kawałki złączyć i może nawet by nie było zauważalnej różnicy.


Komentarze

Zawartość wpisu